اثربخشی آموزش مهارت های پرسشگری و توضیح به معلمان بر خلاقیت دانش آموزان دوره متوسطه
Abstract
زمینه: کیفیتافزایی در عرصه یادگیری و تدریس از گذرگاه های بسیاری عبور می کند. در این میان نقش و جایگاه معلمان بی بدیل و مهمتر است و پرسشها و توضیح هایی که آنان هر روز در کلاس های درس مطرح می کنند از اهمیت بسزایی برخوردار است. هدف: این پژوهش به بررسی تاثیر آموزش مهارتهای پرسشگری و توضیح دادن به معلمان بر خلاقیت دانشآموزان پسر دوره متوسطه شهر تهران پرداخته است. روش: طرح پژوهش حاضر شبه آزمایشی و از نوع پیشآزمون-پسآزمون با گروه کنترل است. جامعه آماری مورد مطالعه شامل کلیه دانشآموزان پسر مقطع متوسطه مشغول به تحصیل در سال تحصیلی 91-1390 در شهر تهران است. از این جامعه 600 نفر دانش آموز سال اول دبیرستان از منطقه 3 آموزش و پرورش با روش نمونه گیری خوشه ای چند مرحله ای بصورت تصادفی انتخاب شدند. همچنین 20 نفر از معلمان همان کلاسها، که درس های ریاضیات، ادبیات فارسی، زبان انگلیسی، عربی و علوم زیستی و بهداشت را تدریس می کردند، بصورت تصادفی انتخاب شدند (در هر درس 4 معلم). معلمان انتخابی به صورت تصادفی در سه گروه آزمایشی و یک گروه کنترل جایگزین شدند. معلمان گروه آزمایشی نخست، دوره مهارتهای پرسشگری، معلمان گروه آزمایشی دوم دوره مهارت های توضیح دادن، معلمان گروه آزمایشی سوم دوره مهارتهای پرسشگری و توضیح دادن را به عنوان متغیر مستقل دریافت کردند و معلمان گروه کنترل در هیچ کدام از این دوره ها شرکت نداشتند. برای گردآوری اطلاعات از آزمون خلاقیت عابدی (1372) استفاده شد. داده ها با روش های آمار توصیفی و آزمون تحلیل کوواریانس تحلیل شدند. یافتهها: دانشآموزان هر چهارگروه از نظر خلاقیت و زیر مقیاسهای آن با توجه به نمره های پیشآزمون همگن بودند. نتایج نشان داد که آموزش توأم مهارتهای پرسشگری و توضیح دادن به معلمان باعث افزایش 12 درصدی خلاقیت دانشآموزان شده است. آموزش مهارت های پرسشگری و توضیح دادن به معلمان بیشترین تأثیر را بر افزایش مؤلفه بسط (17.7 درصد) و پس از آن بر مؤلفه های انعطاف پذیری (3.6 درصد)، ابتکار (2.7 درصد) و سیالی (2.47 درصد) داشته است. بحث و نتیجه گیری: با توجه به اهمیت مهارتهای پرسشگری و توضیح دادن، این مهارتها بایستی در واحدهای درسی و دوره های آموزشی بدو خدمت و حین خدمت معلمان بیشتر مورد توجه قرار گیرد.