ارزیابی روش های تولید برنج در استان گیلان با استفاده از فرآیند تحلیل سلسله مراتبی (ahp)
Abstract
جهت بررسی و انتخاب بهترین روش تولید برنج در استان گیلان، از بین روشهای سنتی، نیمه مکانیزه و مکانیزه از فرآیند تحلیل سلسله مراتبی (ahp) استفاده شد. بدین منظور از دادههای به دست آمده از 25 کارشناس بخش کشاورزی و 18 کشاورز پیشرو استان گیلان در سال زراعی 1391 استفاده شد. در این روش ارزیابی، پنج معیار اصلی در نظر گرفته شد که شامل: 1- معیار زراعی 2- معیار مدیریت مصرف انرژی 3- معیار اقتصادی 4- معیار اجتماعی 5- معیار ارگونومیکی (آلودگی محیطی و راحتی کار در کشت) بودند. اساس کار این روش تعیین میزان اهمیت و رتبهبندی معیارهای موثر در انتخاب بهترین روش تولید برنج از طریق تخصیص وزن نسبی به معیارها با توجه به نظرهای ارایه شده در پرسش نامهها بود. با استفاده از نرم افزار (expert choice) تحلیل سلسله مراتبی انجام گرفت. نتایج تجزیه و تحلیل این بررسی با روش ahp نشان داد که در بین معیارهای مورد بررسی معیار ارگونومیکی بیشترین و معیار انرژی مصرفی کمترین اهمیت را برای کارشناسان و کشاورزان در بخش زراعت برنج دارد. در بین سیستمهای تولید برنج، روش مکانیزه با میانگین وزنی 347/0، مناسبترین روش تولید برنج است و روش نیمه مکانیزه با میانگین وزنی 329/0 و روش سنتی با میانگین وزنی 324/0 به ترتیب در رتبههای بعدی قرار داشتند. با این وجود نتایج حاصل نشان داد که تولید برنج به روش مکانیزه از لحاظ معیار اجتماعی نسبت به دیگر روشها از مقبولیت کمتری بین کشاورزان برخوردار است. این موضوع بیانگر این واقعیت است که تولید برنج در گیلان نیاز به همت بیشتر مسئولین دارد تا در مدیریت بهتر این روش و در صورت امکان با فرهنگسازی مناسب راهی برای افزایش استفاده از سیستمهای مکانیزه در نظر گرفته شود.