تأثیر تنش شوری بر رشد و توزیع یونی در ارقام متحمل و حساس گیاه کلزا (brassica napus l.)
Abstract
به منظور بررسی واکنش ارقام کلزا به تنش شوری آزمایشی گلخانهای به صورت فاکتوریل بر پایه طرح بلوک های کامل تصادفی در سه تکرار به اجرا درآمد. سه سطح شوری صفر، 100و 200 میلی مولار به عنوان تیمار شوری از زمان استقرار بوته (4 برگی) اعمال گردید. در این تحقیق غلظت یون های سدیم و پتاسیم و نیز نسبت پتاسیم به سدیم در بافتهای مختلف سه رقم کلزا (pp-401-15e، hyola401 و hyola60) که به لحاظ تحمل به شوری متفاوت بودند، 30 روز پس از اعمال شوری مورد مقایسه قرار گرفتند. تجزیه دادهها نشان داد که تأثیر شوری بر همه صفات معنی دار بود. هم چنین نتایج نشان داد که زیستتوده اندام هوایی و ریشه و عملکرد دانه در رقم حساس (pp-401-15e) کاهش بیشتری نسبت به ارقام متحمل (hyola401 و hyola60) در واکنش به تنش شوری داشت. در این تحقیق به نظر می رسد کاهش مقدار زیست توده اندام هوایی، عمدتاً به دلیل اثرات اسمزی املاح و نه اثرات ویژه یونی می باشد. تجمع سدیم در اندام هوایی و ریشه ارقام متحمل کمتر بود که این موضوع نشان داد تحمل در این ارقام با میزان ممانعت از ورود نمک به داخل گیاه مرتبط می باشد. هم چنین در این آزمایش نسبت پتاسیم به سدیم در جوانترین برگی که به حداکثر سطح خود رسیده بود، در رقم حساس کمتر از ارقام متحمل بود. توزیع یونی در گیاه کلزا می تواند به طور قابل توجهی باعث بهبود تحمل به شوری گردد. نفوذپذیری نسبی غشاء در رقم pp-401-15e در شوری 200 میلی مولار افزایش بیشتری نسبت به ارقام مقاوم داشت، از این رو می توان از آن به عنوان ملاک انتخاب به منظور افزایش مقاومت به شوری بهره گیری نمود.