زمین ریخت شناسی و نحوه ی پیدایش پلایای سهل آباد- خاور ایران دکتر سیدناصر رئیس السادات ، دکتر محمدحسین زرین کوب ، دکتر محمدمهدی خطیب
Abstract(in Persian; no English abstract is available)
پلایای دشت سهل آباد در 120 کیلومتری جنوب بیرجند در مسیر جادهی بیرجند- نهبندان قرار دارد. منطقهی مورد مطالعه در منطقهای خشک و کویری قرار گرفته است. نهشتههای کواترنری آن شامل تراس های آبرفتی، رسوبات مخروطافکنه، آبرفتهای رودخانهای، تپه های ماسه ای و رسوبات کفه نمکی می باشد. دو تیپ کفه های گلی و نمکی در این پلایا شناخته میشود. ضمناً سه بخش اصلی پهنه رسی، ناحیه مرطوب و قشر نمک بر روی عکس هوایی قابل جدایش میباشند. این منطقه از نظر زمین ساختی گسلخورده، خرد شده و چینخورده بوده که در یک پهنهی همگرا ایجاد شده است. مطالعات اولیهی زمینشناسی ساختمانی نشان میدهد که کفهی نمکی سهلآباد یک حوضهی فروافتاده رومبوئدر شکل تقریباً متقارن بوده که بر اثر عملکرد دو سری از گسلهای امتداد لغز راستگرد که از شاخههای سیستم گسلی نهبندان میباشند به وجود آمدهاند. کفه نمکی سهلآباد یک ساختار پولآپارت میباشد. این ساختار در اثر خمیدگی گسل امتداد لغز سهلآباد شکل گرفته است. محاسبهی سینوسیتی کانال رودها در گسترهی منتهی به کفه نیز نشاندهندهی زمین ساخت فعال در این ناحیه میباشد. بر اساس نتایج حاصل از این پژوهش، کفه نمکی سهلآباد در حال گسترش میباشد. نتایج این تحقیق میتواند در سایر مطالعات منطقه مانند تحقیقات جغرافیای طبیعی، آبخیزداری و کنترل سیلاب و پیجویی منابع معدنی مورد استفاده قرار گیرد.