اثر کودهای آلی و شیمیایی بر عملکرد، اجزای عملکرد و کیفیت دانه آفتابگردان در شرایط تنش خشکی
Abstract
با توجه به اهمیت کاربرد کودهای آلی در کشاورزی پایدار، این آزمایش برای ارزیابی پاسخ گیاه آفتابگردان به کودهای آلی، شیمیایی و تلفیقی تحت تنش موقت رطوبتی در مرحله رشد زایشی به صورت کرتهای خرد شده و در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی با 24 تیمار و 3 تکرار اجرا گردید. عامل اصلی شامل s1: شاهد (آبیاری کامل)، s2: قطع موقت آبیاری در مرحله گلدهی و s3: قطع موقت آبیاری در مرحله پرشدن دانه و عامل فرعی شامل f1: شاهد (عدم استفاده از کود)، f2: 30 تن در هکتار کود گاوی، f3:20 تن در هکتار کود گوسفندی، f4: 10 تن در هکتار کود مرغی، f5: کود شیمیایی n، pو k توصیه شده، f6: 15 تن در هکتار کود گاوی+ نصف کود شیمیایی توصیه شده، f7: 10 تن در هکتار کود گوسفندی+ نصف کود شیمیایی توصیه شده، f8: 5 تن در هکتار کود مرغی+ نصف کود شیمیایی توصیه شده بودند. نتایج نشان داد تنش خشکی باعث کاهش عملکرد و وزن صد دانه و افزایش درصد پوکی دانهها گردید اما بر قطر طبق، قطر ساقه و ارتفاع گیاه اثر معنیداری نداشت. تیمارهای f2، f4و f6 بیشترین تأثیر را بر عملکرد و دیگر صفات کمی اندازهگیری شده داشتند. تنش خشکی در مرحله گلدهی باعث افزایش غلظت پروتئین دانه نسبت به سایر تیمارها شد. درصد روغن دانه و ترکیبات غیراشباع اسید اولئیک و اسید لینولئیک در تیمار آبیاری کامل بیشترین و در تیمار تنش خشکی در مرحله پرشدن دانه کمترین مقادیر را داشتند. عملکرد پروتئین و روغن نیز به دلیل تأثیر زیاد تنش خشکی در مرحله رشد زایشی بر عملکرد دانه کاهش معنیداری داشتند. تنش در مرحله گلدهی غلظت نیتروژن، فسفر و پتاسیم دانه را افزایش داد در حالی که در مرحله پر شدن دانه باعث کاهش غلظت آنها نسبت به آبیاری کامل گردید. در بین منابع کودی نیز درصد پروتئین و عملکرد پروتئین به ترتیب در تیمارهای f3 و f4 بیشترین مقادیر را داشتند درحالی که بیشترین درصد روغن و عملکرد روغن از تیمار f6 بهدست آمد. درصد اسید لینولئیک در تیمار f4 و اسید اولئیک در تیمار f3 از سایر تیمارها بیشتر بود. نتایج بیانگر اثر بیشتر کودهای دامی و یا تغذیه تلفیقی در افزایش غلظت عناصر غذایی دانه نسبت به کودهای شیمیایی بود.