بهینه سازی ساختار فاز متحرک در جداسازی همزمان شش داروی ضد صرع توسط روش های کمومتریکس و بررسی اثر مزاحمت های فیزیکی و شیمیایی محیط سرمی بر اندازه گیری آنها
Abstract
اندازه گیری غلظت برخی از داروها در سرم انسان در مطالعه های فارماکوکینتیک و تعیین سمیت دارویی از اهمیت بنیادی برخوردار است. بین سطح خونی دارو واثرات حاصل از آن، ارتباط قابل ملاحظ ه ای وجود دارد که اطلاع از این ارتباط، در تدوین یک استراتژی درمانی بسیار مفید می باشد. هدف از انجام این پژوهش، یافتن بهترین شرایط مناسب برای جداسازی همزمان شش داروی ضد صرع شامل پریمیدون، فنوباربیتال، فنی توئین، کاربامازپین، اتوسوکسیماید و دیازپام در نمونه های سرمی با روش کمومتریکس و نیز بررسی مزاحمت های فیزیکی و شیمیایی حاصل از محیط سرمی بر نمودار کالیبراسیون مربوطه در اندازه گیری همزمان این داروها بوده است.به منظور بهینه سازی زمان آنالیز و تفکیک بین پیکهای همسایه، از روشهای کمومتریکس طراحی آزمایش، آنالیز چند متغیره و تصمیم گیری چند مقیاسی بهینگی پارتو استفاده شد. متغیرهای مطالعه شده شامل ph فاز متحرک و درصد حجمی اصلاحگر آلی بودند. پس از تعیین شرایط بهینه، نمودار کالیبراسیون در حضور و غیاب سرم، برای بررسی اثر مزاحمت های فیزیکی و شیمیایی محیط سرمی، رسم شد. از نمودار کالیبراسیون به دست آمده، برای تعیین مقدار این داروها در سرم کنترل، به منظور بررسی صحت روش، استفاده شد. بررسی نتیجه ها نشان دادند که مهم ترین اثرها بر زمان بازداری داروها، به غلظت متانول مربوط می شود. سایر متغیرها اثر کمتری را بر زمان بازداری نشان دادند. همچنین ظاهر شدن عبارت برهمکنش دو فاکتوری بین این دو متغیر در مدل بازداری، ضرورت انجام روشهای بهینه سازی چند متغییری را در فرایند جداسازی داروهای ضد صرع در rp-hplc تأکید می کند. بررسی ها نشان دادند که شرایط بهینه شامل 2.6ph= و %60v= می باشد. همچنین بررسی اثر مزاحمت های فیزیکی و شیمیایی موجوددر محیط سرمی بر اندازه گیری داروها، نشان داد که برای فنوباربیتال، فنی توئین و کاربامازپین، مقدارهای شیب خطوط نمودار کالیبراسیون به تقریب اختلافی ندارند، درنتیجه می توان از روش استاندارد معمولی برای آنالیز hplc آنها استفاده نمود. در حالی که برای اتوسوکسیماید و دیازپام شیب خط های نمودار کالیبراسیون اختلاف داشته و لازم است از روش افزایش استاندارد برای اندازه گیری کروماتوگرافی آنها استفاده شود.