تحلیل نشانه شناختی سبک سه نگارۀ شاهنامۀ فردوسی با عنوان «کشتن بهرام گور، اژدها را»
Abstract(in Persian; no English abstract is available)
چکیده نشانه شناسی به مطالعه نظامهای نشانهای در زندگی اجتماعی میپردازد. نظریّه های نشانهشناختی در زمینه تحلیل آثار هنری و تصویری نیز کارآمد است. نشانه شناسی در تحلیل متن بصری و سبک آثار هنری به گستره معناهای متن نزدیک می شود. آفرینش هنری، عینیّت بخشیدن به زیباییست و در نگاه نگارگر ایرانی قلمرو زیبایی با عالم مثال قرین است. فضا در نگارگری ایرانی نمودیست از فضای ملکوتی و هنرمند در بیان آن از زبان واقعگرایانه استفاده نمی کند، بلکه زبان او، زبان نماد و نشانه است. مطالعه تطبیقی سه نگاره با عنوان مشترک «کشتن بهرام گور، اژدها را» از سه شاهنامه سلطان ابوسعید (مورّخ 730هـ.ق)، شاهنامه مکتب شیراز (مورّخ 771هـ.ق محفوظ در موزه توپقاپی سرای استانبول) و شاهنامهای مربوط به مکتب مشهد- قزوین (مورّخ 988هـ.ق) از منظر نشانهشناسی و سبک هنری آن از اهداف نگارندگان در مقاله است. نویسندگان، در آغاز به بحث عالم خیال و تأثیر و بازتاب آن در این نگارهها می پردازند، سپس نشانههای نمادین، نمایهای و شمایلی را در دو نگاره بررسی و در خلال پژوهش، معنی هایی ضمنی اژدها و بنمایه اژدهاکشی را تحلیل کرده اند. هم چنین شخصیّت بهرام در اسطوره و تاریخ تبیین شده است. این پژوهش تطبیقی و توصیفی - تحلیلیست. دستاوردهای پژوهش نشان می دهد گرچه نگارگر در تصویر کردنِ اصل شعر وفادار است، در عین حال تابع صرفِ متن نبوده است، بلکه با انتخاب فرازی از شعر و در آمیختن آن با خیال و ارزشهای عرفی و هنری در برهه تاریخی خود، روایت تصویری خلّاقانه خود را از این مضمون ها ارائه میدهد.