استفاده از برنامه ریزی خطی (linear programming) به منظور بهینه سازی هزینه غذا در طراحی رژیم غذایی برای بیماران کلیوی: یک مطالعه موردی روی دو غذای ترکیبی ایرانی

محمد حسین روحانی، mh rouhani food security research center and department of community nutrition, school of nutrition and food sciences, isfahan university of medical sciences, isfahan, iranاصفهان، میدان آزادی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، دانشکده تغذیه و علوم غذاییسازمان های دیگر: مرکز تحقیقات امنیت غذایی مژگان مرتضوی نجف آبادی، m mortazavi najabadi isfahan kidney diseases research center, isfahan, iranاصفهان، میدان آزادی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، دانشکده پزشکی، گروه نفرولوژیسازمان اصلی تایید شده: دانشگاه علوم پزشکی اصفهان (isfahan university of medical sciences)سازمان های دیگر: مرکز تحقیقات بیماری های کلیه احمد اسماعیل زاده، a esmaillzadeh ces, isfahan university of medical sciences, isfahan, iranسازمان اصلی تایید شده: دانشگاه علوم پزشکی اصفهان (isfahan university of medical sciences)سازمان های دیگر: مرکز تحقیقات متابولیسم و غدد درون ریز، مرکز تحقیقات چاقی و عادات غذایی آوات فیضی، a feizi faculty of epidemiology and biostatistics, isfahan university of medical sciences, isfahan, iran.اصفهان، میدان آزادی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، دانشکده بهداشتسازمان اصلی تایید شده: دانشگاه علوم پزشکی تهران (tehran university of medical sciences)سازمان های دیگر: مرکز تحقیقات امنیت غذایی و گزوه تغذیه لیلا آزادبخت، l azadbakht food security research center and department of community nutrition, school of nutrition and food sciences, isfahan university of medical sciences, isfahan, iranاصفهان، میدان آزادی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، دانشکده تغذیه و علوم غذاییسازمان اصلی تایید شده: دانشگاه علوم پزشکی اصفهان (isfahan university of medical sciences)سازمان های دیگر: مرکز تحقیقات امنیت غذایی و گزوه تغذیه

Abstract

سابقه و هدف: برنامه ریزی خطی lp (linear programming) راهی آسان برای بهینه سازی هزینه غذا به صورتی است که مواد مغذی نیز تأمین شود. هدف از این مطالعه، اجرای lp به منظور طراحی یک وعده غذایی برای بیماران کلیوی به نحوی است که تمامی نیازهای اساسی تأمین شود و هزینه غذا نیز به حداقل ممکن برسد. مواد و روش ها: دو نوع غذای ترکیبی (شامل چلوخورش قورمه سبزی و چلوخورش قیمه بادمجان) انتخاب و مقدار اجزای تشکیل دهنده آنها از دستور پخت های رستورانی تهیه گردید. حداقل و حداکثر مقدار هر کدام از اجزای این دو غذا نیز تعیین شد. هزینه صرف شده برای تهیه هر یک از اقلام غذایی از فروشگاه های معتبر که قیمت هایی مطابق با قیمت های مصوب دارند، به دست آمد. میزان نیاز به انرژی، پروتئین، سدیم، پتاسیم و فسفر لازم برای بیمار کلیوی که انتظار می رود با مصرف این وعده غذایی تأمین گردد مشخص گردید. برای اجرای lp از برنامه microsoft excel استفاده شد و قیمت های بهینه شده به گونه ای محاسبه گردید که نیازهای بیمار تأمین شود. یافته ها : مقادیر به دست آمده توسط lp برای اجزای تشکیل دهنده چلوخورش قورمه سبزی (گوشت، برنج، روغن، لوبیا، سبزی خورشتی و پیاز) و چلوخورش قیمه بادمجان (گوشت، برنج، روغن، لپه، پیاز، گوجه فرنگی، بادمجان و سیب زمینی) بین مقادیر حداقل و حداکثر تعیین شده بود.با مقادیر به دست آمده توسط lp، حداقل میزان انرژی تأمین گردید و مقادیر به دست آمده برای پروتئین، پتاسیم، فسفر و سدیم نیز کمتر از حداکثر تعیین شده بود. هزینه صرف شده برای غذا نیز توسط lp به حداقل ممکن رسید. نتیجه گیری: می توان از lp در راستای تنظیم وعده های غذایی ارزان قیمت برای بیماران کلیوی استفاده کرد. واژگان کلیدی: برنامه ریزی خطی، بیماری کلیوی، هزینه غذا، برنامه ریزی غذایی