بازتاب واقع گرایی عقلانی در آثار أمین الریحانی
Abstract
مکتب واقع گرایی، عکس العملی در برابر مکتب رمانتیسم است. پیروان این مکتب بر این باورند که واقعیت باید آن گونه که هست بررسی شود و هنرمند باید ابعاد مهم موضوعی را که می خواهد به اطلاع مردم برساند، برجسته سازد؛ به نحوی که واقعیت را به طور دقیق انعکاس دهد و از هر نوع ابهام و گنگی به دور باشد. واقع گرایی عقلانی یکی از فروع واقع گرایی طبیعی است که در آن عقل به عنوان اصلی ترین منبع معرفت و تفکر بشری قلمداد می شود. بر اساس این مکتب غرض از تربیت انسان رسیدن به سعادت است که تحقق آن تنها با پرورش انسانی متعادل که دارای قوای جسمانی و روحانی هماهنگ باشد، ممکن می شود. امین ریحانی(1876-1940) یکی از اندیشمندان و مصلحان اجتماعی برجستة عرب و از پیشگامان تفکر رئالیستی به ویژه رئالیسم عقل گرا به شمار می آید. مقالة حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی به مطالعه بن مایه های تفکر واقع گرایی عقلانی از خلال پنج اثر برگزیدة وی ـ فن و أدب، أنتم الشعراء، هتاف الأودیة، بذور للزارعین، الریحانیات و قومیات ـ پرداخته است. نتایج به دست آمده نشان می دهد، ریحانی با توجه به حضور طولانی مدت در غرب و اثرپذیری از جریان های فکری غرب، در تحلیل مسائل پیرامون خود نگاهی واقع گرا و عقلانی دارد. بازتاب این نوع تفکر ریحانی در قالب چهار محور شعر، نگارش، تعلیم و تربیت، دین مشاهده می شود.