سیری در ادبیات شفاهی مردم هرمزگان
Abstract
فرهنگ شفاهی بخش عظیمی از هویت ملّی هر منطقه و کشوری را در برگرفته است. درنتیجه پاسداشت این میراث ارزشمند و سنّتی بر هر فرد از آحاد آن ملّت واجب است، زیرا هیچ ملّتی نمیتواند در دراز مدت، بدون تکیه بر پایه و شالوده ی فرهنگ ملی به راه خود ادامه دهد. چرا که فرهنگ عامیانه ی هر منطقه نمایانگر احساسات، علایق، نیازها و تحولات فکری مردم آن منطقه است، و به شرح احوال آنچه که بدان افتخار کرده اند یا دوستش داشته اند، می پردازد. گرد آوری و بررسی فرهنگ عامه، یک ملت و منطقه را صاحب هویت می کند، انسانیت را در نهاد آدمی به وجود میآورد و او را تا اوج قله های کمال هدایت میکند. در واقع فرهنگ عامیانه ی هرقوم بازتاب زندگی اجتماعی و فرهنگی، شیوه ی کار و تولید آنها و نشان دهنده ی رفتار و منش، اندیشه، احساس، مذهب واخلاق و اعتقادات هرجامعه است؛ به عبارت دیگر چون این فرهنگ به یک قوم تعلّق دارد از این رو با واقعیتهای زندگی عادی مردم آن قوم در پیوند است. در نتیجه پایه و اساس این نوع فرهنگ بر تلقـّیها و برداشتهای ساده و بی پیرایه ی مردم از زندگی، مرگ، طبیعت، آرزوها و شهرآرمانی و... است. در این مقاله به بررسی مختصر فرهنگ عامه و ادبیات شفاهی مردم هرمزگان پرداخته شده است و از این رهگذر نمونه هایی از: ضرب المثلها، چیستانها، لالایی ها، متلها و قصههای مردم هرمزگان و آنچه فرهنگ شفاهی نامیده می شود، معرفی و بررسی شده است. هرچند پرداختن تخصصی به هر کدام از عناصر ادبیات شفاهی به جا و فرصت بیشتری نیاز دارد که دراین مختصر نمی گنجد.