اقلیم شناسی بارشِ شمال غرب ایران دکتر حسین عساکره ، رباب رزمی
Abstract
اقلیمشناسی بارش را میتوان رفتار غالب بارش در هرمکان تعریف نمود.یکی از روشهای تحلیل اقلیمشناسی بارش، شناخت رفتار چرخهای بارش است. این مهم از طریق بررسی و وارسی همسازهای مختلف بارش امکانپذیر است. در واقع همسازها انواع پویههای نهان دریک سری زمانی را نشان میدهند. اهمیت همسازها براساس پراش ویژگیهای بسامد دریک سری زمانی تعریف میشود. در این تحقیق تلاش میشود جنبههای پنهان بارش در شمال غرب کشور ( استانهای آذربایجان غربی، آذربایجان شرقی، اردبیل و زنجان) آشکار و تحلیل شود. در این راستا از تعداد 260 ایستگاه همدید، اقلیمشناسی و بارانسنجی طیّ دورهی آماری 2005 - 1966 استفاده شد. به منظور رفع نقیصههای آماری و جبران تفاوت طول دورهی آماری، نقشههای ماهانه بارش تولید و عملیات محاسباتی برای حصول مشخصات همسازها بر روی یاختههای این نقشهها انجام شد. بارش سالانهی شمالغرب کشور از شمال شرق به جنوب غرب افزایش مییابد. برخلاف انتظار بیشترین بارندگی در چکاد بلندیهای این پهنه از کشور رخ نمیدهد. علاوه بر این، تغییرات مکانی بارش بسیار زیاد است. براساس روشهای به کار رفته معلوم شد که دو سامانه همدید- محلی تا بیش از 90 درصد بارش شمال غرب را توجیه میکند. کمترین سهم بارش حاصل از سامانههای همدید در شمال شرقی ( پهنه کم بارش) رخ میدهد. بنابراین سهم بارش حاصل از سامانههای محلی (بارش همرفتی، کوهستانی، جبهههای محلی و ...) در این بخش بیشتر است. درحالیکه متناسب با افزایش بارش سالانه، سهم سامانههای همدید نیز فزونی مییابد. بخشهای جنوب غربی بیشینهی بارش افزونتری از سامانههای همدید را دریافت میدارد. همچنین زمان وقوع بیشینهی بارش حاصل از سامانههای همدید در شمال شرقی در اوایل دسامبر ولی در نیمهی جنوبی در اواخر دسامبر و اوایل ژانویه رخ میدهد.