ویژگی های کانی شناسی و زمین شیمی ذخایر کائولن و آلونیت کوجنق، شمال غرب مشکین شهر استان اردبیل
Abstract
نهشتههای کائولن و آلونیت کوجنق در 18 کیلومتری شمال غرب مشکین شهر، استان اردبیل واقع میباشد. مطالعات صحرایی و میکروسکوپی نشان میدهند که این ذخیره محصول دگرسانی سنگهای آتشفشانی ائوسن با ترکیب آندزیت و تراکی-آندزیت است. این نهشتهها در روی محور دگرسانی اهر – جلفا (ارسباران) قرار دارند. زونهای دگرسانی در کوجنق عمدتاً آرژیلیکی (کائولینیت)، آرژیلیکی پیشرفته (آلونیت+ کائولینیت) و سیلیسی (کوارتز +کریستوبالیت) بوده که دارای تظاهر سطحی عدسی مانند هستند. با توجه به یافتههای کانیشناسی، کانیهای سنگساز اصلی این ذخیره شامل کائولینیت، آلونیت، کوارتز، و کریستوبالیت بوده که توسط مقادیر کمتری از هماتیت، مونت موریلونیت، آناتاز، روتیل همراهی میشوند. بر اساس شاخصهای زمین شیمی نظیر (ti+fe), (cr+nb), (ba+sr), (ce+y+la) همراه با درجه تحرک ree ها در سنگهای دگرسان شده نسبت به سنگهای اولیه آندزیتی و تراکی-آندزیتی، به نظر میرسد که محلولهای گرمابی درونزاد نقش مؤثری در تکوین این ذخایر ایفا نمودهاند. یافتههای زمین شیمی بدست آمده نشان میدهند که درجه تحرک و توزیع عناصر اصلی، فرعی، جزئی و نادر خاکی در طی فرآیندهای کائولینیتی و آلونیتی شدن تابعی از عواملی چون تغییرات دما و ph محلولهای دگرسان کننده، جذب سطحی، روبش و تمرکز توسط اکسیدهای فلزی، و حضور در فازهای کانیایی مقاوم بوده است. عناصر اصلی به جز si و al از سمت سنگ منشاء به سمت دگرسانی سیلیسی تهی شدگی نشان میدهند. حضور k و na در ساختمان آلونیت باعث افزایش آنها در زون آلونیتی شده است. عناصر لیتوفیل درشت یون در طی فرآیند دگرسانی تهی شدگی نشان میدهند. lree نسبت به hree غنی شدگی نشان میدهند .شواهد صحرایی و کانیشناسی نظیر حضور گوگرد طبیعی و آلونیت در نمونههای مورد مطالعه آشکار میکنند که محلولهای اسید سولفاتی اپی ترمال عامل اصلی پیشرفت فرایند کائولینیتی وآلونیتی شدن در طی تکوین ذخایر کوجنق بودهاند. مقایسهای که بین ذخیره کائولن کوجنق با دیگر انواع مشابه در ایران انجام گرفته، نشان میدهد که کانسار کائولن کوجنق از نظر خصوصیات زمینشناسی بهترین مطابقت را با ذخایر کائولن زنوز و قلندر در آذربایجان شرقی دارد. از آنجائیکه چنین محیطهای اپیترمالی با کانیزایی فلزات قیمتی مثل طلا همراهند مطالعات بیشتر در این منطقه را توجیه پذیر مینماید.