روش تفسیری الفرقان در اسباب نزول
Abstract(in Persian; no English abstract is available)
بررسی و نقد جایگاه و نقش اسباب نزول در تفسیر »الفرقان فی تفسیر القرآن« اثر دکتر محمّد صادقی است تفسیر الفرقان در شمار تفسیرهای معاصر قرار دارد و به شیوه تفسیر قرآن به قرآن نگارش یافته و روایات تفسیری را به عنوان ابزارهای فرعی تفسیر قرآن شناخته است. به همین دلیل روایات اسباب نزول در این تفسیر بر خلاف روش مرسوم مفسّران در پاورقی آمده است که نشانگر دید منفی و محتاطانه مفسّر است. وجود روایات اسرائیلی در میان روایات اسباب نزول، وجود روایات جعلی اسباب نزول منبعث از تعصبهای مذهبی، و آمیختگی مصادیق با اسباب نزول آیات از جمله دلایل بی مهری مفسّر نسبت به اسباب نزول است. از این رو، مؤلّف تفسیر الفرقان نسبت به سند روایات تفسیری به ویژه روایات سبب نزول اهتمام خاصّی دارد و عموم نص را بر خصوص سبب مقدم می شمارد و بر لزوم موافقت معنای روایات با مدلول آیات قرآن تأکید می کند. با وجود اظهار نظرهای منفی از سوی نویسنده الفرقان، وی در برخی موارد از جمله در تفسیر آیه، تأیید نظر تفسیری، تثبیت باورهای مذهبی و بیان ارتباط جمله های آیه از اسباب نزول بهره برده است. ملاکهای نقد اسباب نزول در الفرقان عبارتند از: منطوق قرآن، ضرورتهای کلامی و حقایق تاریخی. در این تفسیر، سازگاری یک سبب نزول با مفهوم آیه، باعث برتری آن بر دیگر روایات شده است. نیز پرهیز مؤلّف از دخالت دادن تعصب های مذهبی در نگارش تفسیر و نقل اسباب نزول شایان توجه است. کیفیت نقل اسباب نزول از منظر اجمال و تفصیل و میزان توجه به سلسله افراد سند و منابع اسباب نزول از جمله موضوعاتی است که در این مقاله آمده است.