مبانی زیبایی شناسی و چگونگی کارکرد عوامل انسجام در شعر با بررسی «کتیبه» اخوان ثالث و «خوابی در هیاهو» از سهراب سپهری

مریم درپر

Abstract(in Persian; no English abstract is available)

مسأله¬ای که پژوهش حاضر بدان می¬پردازد، تأثیر مبانی زیبایی¬شناسی بر چگونگی کارکرد عوامل انسجام در شعر است؛ در الگوی انسجام متنی هالیدی و حسن، ارجاع، جایگزینی، حذف، عوامل ربطی و انسجام واژگانی ابزارهای انسجام و دریافت پیام از متن برشمرده¬ شده ¬است. حال در پژوهش حاضر، این پرسش¬ها مطرح است که در شعر و کارکرد ادبی زبان چه عواملی می¬تواند سبب انسجام و در¬یافت پیام ¬شود؟ و در شعرهایی که فاقد انسجام به نظر می¬آیند، دریافت پیام از متن چگونه صورت می¬گیرد؟ همچنین به این پرسش اساسی می¬پردازیم که مبانی زیبایی¬شناسی چه تأثیری بر کارکرد عوامل انسجام در شعر دارند؟به منظور پاسخ به پرسش¬های فوق، شعر «کتیبه» از اخوان ثالث و «خوابی در هیاهو» از سهراب سپهری از نظر کارکرد عوامل انسجام مورد بررسی قرار گرفته¬ است؛ کارکرد قوی عوامل انسجام در «کتیبه» و ضعف یا فقدان آن¬ها در «خوابی در هیاهو» نشان داده شده و این نتیجه به دست آمده که شعر اخوان با اصول زیبایی¬شناسی کلاسیک که هنر را عبارت از هماهنگی، تناسب و اعتدال می¬داند، هم¬سو است و در پرتو این نگرش به انسجامی نیرومند دست یافته اما شعر «خوابی در هیاهو»ی سپهری و اشعاری مانند آن در مجموعه¬های «زندگی خوابها» و «آوار آفتاب» با اصول زیبایی شناسی مدرن و هنر سوررئالیستی هم¬جهت است.