مقایسه روش های متداول و هوشمند در تخمین پارامتر تابع مفصل به منظور تحلیل فراوانی چندمتغیره جریان کمینه (مطالعه موردی: حوضه آبریز دز)
Abstract
در سالهای اخیر، توجه به ساختار وابستگی موجود در بین متغیرهای هیدرولوژیک افزایش یافته و این امر موجب شده است که تحلیل چند متغیره به عنوان جایگزین مناسبی در مقابل روشهای تک متغیره معرفی شود. در این مطالعه از تابع مفصل برای تحلیل چند متغیرۀ جریانهای کمینۀ حوضۀ آبریز دز در محل ایستگاههای تنگ پنج ـ بختیاری و تنگ پنج ـ سزار استفاده شد. ابتدا جریان کمینۀ هفت روزه در محل ایستگاههای مطالعه شده، از دادههای دبی روزانۀ رودخانههای بختیاری و سزار در دورۀ آماری 1335 ـ 1391 استخراج شد. در مرحلۀ بعد، 11 تابع توزیع احتمالاتی مختلف به دادههای جریان کمینه برازش داده شد که در این بین توزیع‌های لجستیک (برای ایستگاه تنگ پنج ـ بختیاری) و مقادیر حدی تعمیم یافته (برای ایستگاه تنگ پنج ـ سزار) به عنوان توزیع حاشیه‌ای مناسب انتخاب شدند. پس از انتخاب توزیع حاشیه‌ای، باید پارامتر مفصل تعیین شود. در این مطالعه، از دو روش توابع منطقی برای حاشیهها (ifm) و الگوریتم بهینه سازی ازدحام ذرات (pso) استفاده شد. نتایج نشان داد روش pso عملکرد مناسبتری در برآورد پارامتر مفصل داشت. سپس از بین توابع مفصل علی ـ میخائیل ـ حق، کلایتون، فرانک، گالامبوس و گامبل ـ هوگارد، تابع مفصل فرانک با داشتن کمترین خطا و بیشترین دقت برای ایجاد توزیع توأم جفت دادههای جریان کمینۀ هفت روزه ایستگاههای تنگ پنج ـ بختیاری و تنگ پنج ـ سزار انتخاب و دورۀ بازگشتهای توأم در دو حالت «یا» و «و» محاسبه شد.