بررسی تغییرات غلظت ذرات معلق هوای آزاد و ارزیابی اثرات بهداشتی منتسب به آنها در شهر تبریز

اکبر غلامپور، a gholampour center for air pollution research, institute for environmental research, tehran university of medical sciences, tehran, iran; department of environmental health engineering, school of public health, tabriz university of medical sciences, tabriz , iranمرکز تحقیقات آلودگی هوا، پژوهشکده محیط زیست، دانشگاه علوم پزشکی تهران رامین نبی زاده، r nabizadeh department of environmental health engineering, school of public health, tehran university of medical sciences, tehran, iran; center for air pollution research, institute for environmental research, tehran university of medical sciences, tehran, iranدکتری بهداشت محیط، استاد دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران؛ مرکز تحقیقات آلودگی هوا، پژوهشکده محیط زیست، دانشگاه علوم پزشکی تهران محمد صادق حسنوند، m. s. hassanvand center for air pollution research, institute for environmental research, tehran university of medical sciences, tehran, iran; department of environmental health engineering, school of public healthدکترای بهداشت محیط، استادیار مرکز تحقیقات آلودگی هوا، پژوهشکده محیط زیست، دانشگاه علوم پزشکی تهران؛ دانشکده بهداشت دانشگاه علوم پزشکی تهران حسن تقی پور، h taghipour department of environmental health, faculty of health, tabriz university of medical sciences, tabriz, iranدکتری بهداشت محیط، دانشیار دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تبریز ساسان فریدی، s faridi department of environmental health engineering, school of public health, tehran university of medical sciences, tehran, iranدانشجوی دکتری مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران امیر حسین محوی، a.h. mahvi center for solid waste research, institute for environmental research, tehran university of medical sciences, tehran, iran; department of environmental health engineering, school of public health,tehran university of medical sciences, tehran, iranمرکز تحقیقات مواد زائد جامد، پژوهشکده محیط زیست، دانشگاه علوم پزشکی تهران؛ دکتری بهداشت محیط، استادیار دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران

Abstract

زمینه و هدف: تعیین میزان اثرات آلودگی هوا در شهرهای مختلف با دو چالش مهم روبرو است؛ اولا محدودیت اطلاعات مربوط به اثرات بهداشتی آلاینده ها و ثانیا کمبود اطلاعات در خصوص میزان مواجهه با آلاینده های هوا و نیز مقادیر غلظت آنها. مطالعه حاضر از نوع مطالعات مشاهده ایی کاربردی بوده و از شهریور 1391 الی مرداد 1392 میزان غلظت، تغییرات فصلی و برآورد اثرات بهداشتی منتسب به ذرات معلق هوای آزاد شهر تبریز تعیین گردید. روش بررسی: بمنظور اندازه گیری ذرات معلق از نمونه بردار با حجم بالا و دستگاهhaz-dust epam5000 استفاده شده و اثرات بهداشتی منتسب به ذرات معلق با استفاده از نرم افزار airq2.2.3 برآورد گردید. یافته ها: بر اساس نتایج حاصله، متوسط سالیانه غلظت ذرات معلق tsp، pm10، pm2.5 و pm1 منطقه شهری به ترتیب برابر 139، 83، 38 و 27 &mug;/m3 در منطقه صنعتی به ترتیب برابر 178، 110، 40 و 27 &mug;/m3 بوده و متوسط مقدار نسبت pm10/tsp، pm2.5/pm10، pm1/pm10 و pm1/pm2.5 برای منطقه شهری به ترتیب برابر 0/6، 0/48، 0/33 و 0/7 و برای منطقه صنعتی به ترتیب برابر 0/61، 0/37، 0/28 و 0/77 بدست آمد. تعداد کل مرگ های منتسب به tsp برابر 327 مورد برآورد شد که از این تعداد، 202 مورد مرگ در اثر بیماریهای قلبی و عروقی و تعداد 99 مورد نیز در اثر بیماری های تنفسی بوده است. از طرفی میزان کل مرگ ناشی از ذرات pm10 و pm2.5 به ترتیب برابر 363 و 360 مورد تخمین زده شد. نتیجه گیری: طی این مطالعه مشخص شد که در طی روزهای نمونه برداری شده در منطقه شهری، غلظت ذرات pm10 و pm2.5 به ترتیب 73 درصد و 69 درصد از حد استاندارد ملی و از نظر استاندارد epa به ترتیب 8 و 50 درصد از سطح استاندارد بالاتر بوده اند. همچنین بررسی مقادیر نسبت های مختلف ذرات معلق با اندازه های مختلف مشخص نمود که در شهر تبریز و بخصوص منطقه صنعتی آن، خاک زمین های اطراف و تعلیق دوباره ذرات از زمین سهم چشمگیری در انتشار ذرات معلق منطقه داشته و ذرات معلق هوای شهر تبریز در اغلب اوقات سال فراتر از حد استانداردهای وضع شده است.