تأثیر هزینه های مصرفی و سرمایه ای دولت بر شاخص توسعه انسانی (hdi) با استفاده از روش گشتاورهای تعمیم یافته پویا (gmm)
Abstract
دریافت: 1/5/91 پذیرش: 2/4/92 مقدمه: بهبود توسعه از اهداف دولت ها می باشد. روند توسعه تحت تأثیر عوامل متعددی است و کشورها با سطوح مختلف توسعه یافتگی، ساختار هزینه ای متفاوتی دارند. هدف این مطالعه تعیین تأثیر هزینه های مصرفی و سرمایه ای دولت بر شاخص توسعه انسانی بود. روش کـار: در مطالعه تحلیلی و گذشته نگر حاضر، از اطلاعات در دسترس 119 کشور در بازه زمانی 2000 تا 2006 استفاده شد. در گام اول با استفاده از چک لیست، داده های پژوهش از سایت های معتبر جهانی جمع آوری شد و بعد از فرآوری داده ها در محیط excel ، به کمک نرم افزار eviews ، رگرسیون های پژوهش با روش گشتاور تعمیم یافته برآورد شدند. به منظور تأیید نتایج برآورد از آزمون های سارگان ( sargan test ) و والد ( wald test ) استفاده شد. یافته ها: برآورد مدل ها حاکی از اثرگذاری مثبت و معنادار متغیر هزینه های دولت بر شاخص توسعه انسانی در کشورهای با سرانه تولید ناخالص داخلی بالا بود که با شیب کاهشی، شاخص توسعه انسانی افزایش می یافت. نمودار ارتباط هزینه های دولت با شاخص توسعه انسانی، به علت منفی بودن ضریب رگرسیون توان دوم هزینه های دولت (0003/0-)، به شکل u معکوس بود. این یافته ها برای کشورهای با سرانه تولید ناخالص داخلی پایین به علت مثبت بودن ضریب رگرسیون توان دوم هزینه های دولت (0029/0)، برعکس یافته های کشورهای با سرانه تولید ناخالص داخلی بالا بود. کشش شاخص توسعه انسانی نسبت به هزینه های مصرفی در دو گروه کشورهای با سرانه تولید ناخالص داخلی بالا و پایین بیشتر از هزینه های سرمایه ای بود. نتیجه گیری: در مراحل اولیه توسعه، افزایش هزینه های مصرفی نقش بسزایی در بهبود شاخص توسعه انسانی دارد. اما در مراحل انتهایی توسعه، کشورها برای تغییر نماگرهای شاخص توسعه انسانی نیازمند سرمایه گذاری در زیر ساختارها هستند.