رفتارهای تغذیه ای زنان در سه ماهه اول بارداری و ارتباط برخی مشخصات فردی- اجتماعی با آن در مراجعین مراکز بهداشتی - درمانی شهر کرج

سکینه سکینه محمد علیزاده چرندابی، sakineh mohammad alizadeh charandabi assistant professor of midwifery, faculty of nursing and midwifery, tabriz university of medical sciences, tabriz, iran.استادیار گروه مامایی، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی تبریز، تبریز، ایران. مهین مهین کمالی فرد، mahin kamali fard m.sc. of midwifery, faculty of nursing and midwifery, tabriz university of medical sciences, tabriz, iran.کارشناس ارشد مامایی، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی تبریز، تبریز، ایران.سازمان اصلی تایید شده: دانشگاه علوم پزشکی تبریز (tabriz university of medical sciences) مهرانگیز مهرانگیز ابراهیمی ممقانی، mehrangiz ebrahimi mamqani associate professor of nutrition epidemiology, nutritional sciences research center, faculty of health and nutrition, tabriz university of medical sciences, tabriz, iranدانشیار اپیدمیولوژی تغذیه، مرکز تحقیقات علوم تغذیه، دانشکده بهداشت و تغذیه، دانشگاه علوم پزشکی تبریز، تبریز، ایران.سازمان اصلی تایید شده: دانشگاه علوم پزشکی تبریز (tabriz university of medical sciences) محمد محمد اصغری جعفرآبادی، mohammad asghari jafarabadi assistant professor of biostatistics, medical education research center, faculty of health and nutrition, tabriz university of medical sciences, tabriz, iran.استادیار گروه آمار زیستی، مرکز تحقیقات آموزش علوم پزشکی، دانشکده بهداشت و تغذیه، دانشگاه علوم پزشکی تبریز، تبریز، ایرانسازمان اصلی تایید شده: دانشگاه علوم پزشکی تبریز (tabriz university of medical sciences) فاطمه فاطمه امیدی، fatemeh omidi m.sc. student of nursing, student research center, faculty of nursing and midwifery, tabriz university of medical sciences, tabriz, iran.دانشجوی کارشناسی ارشد مامایی، مرکز تحقیقات دانشجویی، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی تبریز، تبریز، ایران.سازمان اصلی تایید شده: دانشگاه علوم پزشکی تبریز (tabriz university of medical sciences)

Abstract

مقدمه: تغذیه دوران بارداری عامل اصلی در سلامتی مادر و رشد و نمو جنین او می باشد. مطالعه حاضر با هدف تعیین رفتار تغذیه ای زنان باردار در سه ماهه اول بارداری و ارتباط برخی مشخصات فردی- اجتماعی با این رفتارها انجام شد. روش­کار: این مطالعه مقطعی در سال 1390 بر روی 103 زن باردار 14-8 هفته مراجعه کننده به 4 مرکز بهداشتی-درمانی شهر کرج انجام شد. ابزار گردآوری داده ها پرسشنامه خود ساخته مشتمل بر 21 سؤال در زمینه رفتار تغذیه ای بود. داده ها با استفاده از نرم افزار آماری spss (نسخه 13) مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. جهت تعیین ارتباط برخی مشخصات فردی و اجتماعی با رفتارهای تغذیه ای از آزمون های آماری رگرسیون لوجستیک و خطی استفاده شد. میزان p کمتر از 05/0 معنی دار در نظر گرفته شد. یافته­ها: حدود نیمی از زنان (4/53%)، بارداری اولشان را سپری می کردند. 71 نفر (69%) از آنان اظهار داشتند که در مورد تغذیه دوران بارداری آموزشی دریافت نکرده اند. میانگین ± انحراف معیار امتیاز رفتار تغذیه ای در کل 2/17± 0/32 و در زمینه برخورد با مشکلات شایع دوران بارداری 2/8 ± 5/18 از محدوده امتیاز قابل کسب 0-100 بود. رفتار تغذیه ای 57 نفر (55%) زنان در کل و 84 نفر (81%) در زمینه برخورد با مشکلات دوران بارداری در حد ضعیف (امتیاز کمتر از 33) بود. یک چهارم از زنان مکمل اسید فولیک در دوران بارداری دریافت نکرده بودند. ارتباط آماری معنی داری بین میانگین نمره کل رفتار تغذیه ای با سطح تحصیلات (020/0=p) و متوسط درآمد ماهانه خانوار (017/0=p) وجود داشت. همچنین بین تعداد بارداری با مصرف اسید فولیک (023/0=p)، بین متوسط درآمد ماهیانه خانوار و دریافت بهینه گروه گوشت و حبوبات و نیز گروه شیر و لبنیات (به ترتیب 001/0=p= 0/014 ،p) ارتباط معنی دار وجود داشت. نتیجه­گیری: رفتار تغذیه ای اکثر زنان باردار به ویژه افراد با سطح تحصیلات و درآمد پایین نامطلوب است. همچنین دریافت ناکافی گروه گوشت و حبوبات و گروه شیر و لبنیات در بین افراد دارای درآمد پایین شایع تر است.