ارتباط دو الگوی دریای شمال- خزر ( ncp) و شرق اروپا- شمال شرق ایران (enei) با بسامد رخداد سرماهای فرین دوره سرد سال ایران
Abstract(in Persian; no English abstract is available)
هدف این پژوهش شناسایی ارتباط بین دو الگوی دریای شمال-خزر و شرق اروپا- شمالشرق ایران با بسامد رخداد سرماهای فرین ایران زمین طی دورة سرد سال است. برای اجرای آن از دادههای میانگین دمای روزانهی 663 ایستگاه همدید و اقلیمی روی پهنة ایران طی بازة زمانی 1/1/1962 تا 31/12/2004 به مدت 15706 روز استفاده شد. دادههای دمای روزانه به کمک روش درونیابی فضایی کریگینگ در یاختههایی با ابعاد 15 × 15 کیلومتر درونیابی شدند. چون هدف بررسی ارتباط بین رخداد سرماهای فرین هر یاخته در دورة سرد سال با دو الگوی دریای شمال-خزر و شرق اروپا- شمالشرق ایران بود یک ماتریس با ابعاد 7187×7853 روز به دست آمد که روی سطرها روزها و روی ستونها یاخته ها (7187) قرار گرفت. سپس به کمک روش فوجیبه و همکاران (2007) بسامد رخداد سرماهای فرین ایران برای هر ماه از دوره سرد سال محاسبه شد. ارتباط بین رخداد سرماهای فرین هر یاخته در هر ماه از دوره سرد سال با دو الگوی دریای شمال-خزر و شرق اروپا- شمالشرق ایران به کمک روش همبستگی و رگرسیون خطی برآورد شد. به طورکلی نتایج این پژوهش نشان داد که رخداد سرماهای فرین نیمة غربی کشور ارتباط مستقیم و معنیداری با الگوی دریای شمال-خزر دارد. فاز مثبت الگوی دریای شمال-خزر منجر به افزایش رخداد سرماهای فرین در نیمة غربی کشور میشود. همچنین یافتهها بیانگر آن است که نقش الگوی شرق اروپا- شمالشرق ایران به مراتب بیشتر از الگوی دریای شمال- خزر است. به طوری که نه تنها گسترة مکانی مناطق دارای ارتباط معنی دار بیشتر است، بلکه شدت ارتباط نیز به مراتب بیشتر است. به نظر میرسد با توجه به ویژگی های دو الگوی مورد بررسی، برای نیمة غربی کشور، بررسی ارتباط بین بسامد رخداد سرماهای فرین با الگوی دریای شمال- خزر و برای کل ایران، الگوی شرق اروپا- شمالشرق ایران نتایج بهتر و دقیقتری را برای توجیه بسامد رخداد سرماهای فرین نشان میدهد.