تأثیر وضعیّت اجتماعی ـ اقتصادی مرزنشینان بر قاچاق کالا (مطالعهی موردی: استان-های سیستان و بلوچستان، بوشهر و کردستان)
Abstract
توسعهی بدون برنامه و یکسویه در پهنهی سرزمین، بسیاری از ظرفیت های کشور را بدون استفاده گذاشته، مشکلات بسیاری را در سطوح مختلف بهوجود آورده و موجب افزایش نابرابری های فضایی، اجتماعی و اقتصادی در سطح کشور شده است. از این رو، استفاده از دیدگاه آمایش سرزمین به توازن توسعهی اجتماعی ـ اقتصادی مناطق مختلف کمک کرده و از قاچاق کالا که یکی از پیامدهای شوم توسعهی ناموزون و ناعادلانه است، جلوگیری میکند. این پژوهش با روش مطالعهی کتابخانه ای و پیمایشی با استفاده از ابزار پرسشنامه انجام شده است. بر این اساس با استفاده از مدل سوات (swot) موقعیّت کنونی مناطق مطالعه و نقاط قوّت، ضعف، فرصت و تهدید بررسی شده و درنهایت، راهکارهای رسیدن به اولویت های مبتنی بر جهتگیری های آمایشی و چشمانداز ارائه شده است. جامعهی آماری مورد بررسی، کارشناسان 11 اداره و سازمان مرتبط با قاچاق کالا در مناطق مرزی استان های کردستان، بوشهر و سیستان و بلوچستان را دربرمی گیرد. حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران، تعداد 165 نفر تعیین شد. نتیجه اینکه راهکارهای آمایشی برای کاهش قاچاق کالا از طریق بهبود وضعیّت اقتصادی ـ اجتماعی مرزنشینان ارائه شد. اولویت اوّل برای سه استان، راهبرد تغییر جهت هوشمندانه است؛ بهگونهای که این راهبرد شامل: ایجاد زمینهی مناسب برای بهرهمندی از خلاّقیّت و نوآوری جوانان در کارآفرینی و بنگاههای زودبازده، گسترش مبادلات اقتصادی بهویژه در بخش کشاورزی، استفاده از موقعیّت اقتصادی و ژئواستراتژیک منطقه در همجواری با کشورهای همسایه، ایجاد شرایط مناسب برای گسترش سرمایهگذاری در منطقه با استفاده از نیروهای متخصّص و بومی، شفافسازی قیمت ها است.