مدل سازی توأم تغییرات زمانی- مکانی بارش ماهانه (مطالعه موردی بخشی از استان گلستان)
Abstract
بارش یکی از تغییرپذیرترین پدیده های هواشناسی و هیدرولوژیکی است. بررسی نحوه تغییرات زمانی-مکانی بارش به منظور مدیریت و برنامهریزی منابع آب در مناطق مختلف یک حوضه آبریز بسیار ضروری است. خودهمبستگی زمانی-مکانی این دادهها از یک طرف کار تحلیل آنها را مشکل میسازد و از طرف دیگر سبب افزایش دقت تحلیل آنها میشود. هدف از این پژوهش، مدل‌سازی تغییرات توأم زمانی-مکانی و درون یابی بارش ماهانه در سطح استان گلستان است. در این پژوهش تغییرات بارش ماهانه 30 ساله برای 30 ایستگاه بارانسنجی و هواشناسی استان گلستان مورد بررسی قرار گرفت. جهت تحلیل زمانی- مکانی دادهها، ابتدا ماهیت اولیه آنها از نظر همگنی در واریانس و مانایی در زمان و مکان بررسی شد. با بررسی مدلهای مختلف تغییرنگار زمانی-مکانی، مدل متریک جمعی با rmse برابر با 14/0 میلی متر به عنوان مدل مناسب انتخاب شد. سپس به کمک این مدل درون یابی با همسایگیهای مختلف انجام شده که حاصل آن تعداد 360 نقشه توزیع ماهانه بارندگی بود. درونیابی با تعداد 20 همسایگی حداقل خطای تخمین کریجینگ را نشان داد. همچنین میانگین خطای تخمین کریجینگ نزدیک به صفرمیباشد. بر اساس نتایج به دست آمده، الگوی تغییرات بارش در نقشههای استخراج شده با نقشه های مقادیر مشاهداتی، مشابهت زیادی دارد که نشان دهنده مناسب بودن روش مدل سازی است. از نتایج این پژوهش میتوان به منظور تعیین مقادیر بارندگی در مناطق بدون ایستگاه و در هر بازه زمانی (تحت تأثیر همبستگی های زمانی و مکانی) استفاده نمود.