Article

الهیات سلبی

Download full textFree with an account; signing up with Google takes seconds

Abstract(in Persian; no English abstract is available)

جریان فکری نیرومندی در میان متفکران، هم در جهان غرب و هم در جهان اسلام، وجود دارد که همواره توان عقل را در شناخت خداوند به طور جدی مورد تردید قرار می داده است. این جریان موسوم به «الهیات سلبی» است. عصارۀ دیدگاه یادشده این است که شناخت چیستی خدا به هیچ وجه امکان پذیر نیست، نهایت چیزی که انسان می تواند بداند، این است که خداوند چه نیست، نه اینکه چه هست. در این نگرش صفات ایجابی خداوند یکسره، و یا با یک استثنا، نفی و همه به صفات سلبی برگردانده می شود. این مقاله ابتدا دیدگاه پیروان الهیات سلبی در یونان باستان و در سه دین یهودیت، مسیحیت و اسلام را طرح می کند، سپس دلایل و مشکلات الهیات سلبی را عرضه کرده آن را نقد می کند. در تلاشی به قصد تعیین دقیق جایگاه الهیات سلبی در میان سایر نگرش ها، نوعی رده بندی از همۀ دیدگاه ها ارائه می شود و در نهایت، نشان داده می شود که نمی توان با سلب همۀ صفات ایجابی، از خداوند شناختی داشت.

Authors and affiliations
  1. غلامحسین توکلی — استادیار گروه فلسفه دانشگاه اصفهان

Similar items

  • الهیات سلبی به‌مثابۀ مکمل خداشناسی فطری و قلبی در مدرسۀ کلامی خراسان

    الهیات سلبی در مقابل الهیات ایجابی مسیر متفاوتی را در خداشناسی عرضه می‌کند و منکر معرفت اثباتی از خداست. اما در مدرسۀ کلامی خراسان، الهیات سلبی نقش مکمل معرفتی ایجابی را ایفا می‌کند که از آن با عنوان معرفت فطری یا قلبی یاد می‌شود. از این‌رو هرچند این مدرسه الهیات سلبی را قبول دار

  • مبانی نظری الهیات سلبی

    Article2008هستی و شناختقاسم کاکایی، اشکان بحرانی

    یکی از مهم‌ترین رویکردهای الهیاتی در دورة معاصر، الهیات سلبی است. این رویکرد به‌رغم آنکه امروزه در الهیات جدید، به جد، مورد توجه و اقبال الهیدانان است، در میان مؤلفان داخلی به درستی شناخته نشده است. در این نوشته، تلاش شده است که در ابتدا تعاریف و برداشت‌های مختلف از الهیات سلبی ا

  • نسبت الهیات سلبی با رویکردهای گوناگون درباره مفهوم خدا

    Article2012فلسفه دینحامد شیواپور، سید محمد حسینی بهشتی

    تصورات و رویکردهای گوناگون به مسئله «خدا» در الهیات و فلسفه غرب از یونان تا دوره جدید از چشم انداز الهیات سلبی قابل بررسی است. این مفاهیم و رویکردها با وجود اشتراک در اینکه از دیدگاه الهیات سلبی امکان بازخوانی دارند، در دوره جدید از چشم اندازی تازه قابل بررسی اند. بنابراین اندیشه

  • نسبت الهیات سلبی با رویکردهای گوناگون درباره مفهوم خدا

    Article2012فلسفه دینحامد شیواپور، سید محمد حسینی بهشتی

    تصورات و رویکردهای گوناگون به مسئله «خدا» در الهیات و فلسفه غرب از یونان تا دوره جدید از چشم‌انداز الهیات سلبی قابل بررسی است. این مفاهیم و رویکردها با وجود اشتراک در اینکه از دیدگاه الهیات سلبی امکان بازخوانی دارند، در دوره جدید از چشم‌اندازی تازه قابل بررسی‌اند. بنابراین اندیشه

  • بررسی دیدگاه الهیات سلبی ابن‌میمون و قاضی سعید قمی

    در طول تاریخ اندیشه، مسائلی نظیر علم ما به خدا، سخن گفتن از او، راه‌های تقرب و اسما و صفات او، به‌طور عام همواره مطرح و محل مناقشه بوده است. این مسئله برخی را به‌سمت الهیات ایجابی و برخی را به‌‌سوی الهیات سلبی سوق داده است. طرفداران الهیات سلبی معتقدند که تنها به شیوۀ سلبی می‌توا

  • سلب یا سکوت؟ بررسی و نقد الهیات سلبی فلوطین

    Article2013اندیشه دینیامیرعباس علیزمانی

    الهیات سلبی فلوطین ریشه در اندیشههای افلاطون دارد، او مثال خیر را فراتر از ذهن و زبان میدانست. فلوطین بیش از هر چیزی بر تعالی و تنزیه «احد» از همه ویژگیهای تعینآور و محدودکننده تأکید میکند. او معتقد است: «کسی که همه چیز را از او سلب کند و هیچ چیزی را به او نسبت ندهد سخن درست گفته