مطالعه تطبیقی ظهور و سقوط محمد مصدق و محمد مرسی در انقلاب مصر و نهضت ملی نفت در ایران
Abstract
کشورهای در حال توسعه علیرغم تفاوت های جغرافیایی نژادی و زبانی مشابهت های فراوانی در روند توسعه و تکامل خود به خصوص در مواجهه با مدرنیته داشته اند. توسعه، نوسازی، دموکراسی، حکومت مردمی، ملت-دولت سازی، و به ویژه مواجهه با استبداد و استعمار عرصه های مشترک بسیاری از کشورهای در حال توسعه در قرن گذشته بوده است. ایران و مصر دو کشور مهم و با سابقه تاریخی فرهنگی در منطقه خاورمیانه میباشند. ایرانیان و مصریان علاوه بر پیشتازی در فرهنگ و تمدن تاریخی و حتی نقش مشترک در گسترش اسلام در نحوه مواجهه با غرب و تمدن غربی نیز مشابهت های فراوانی دارند. از جمله این تشابهات تأثیر گذار، نهضت ملی نفت در ایران وروی کار آمدن دکتر محمد مصدق (1332)و به قدرت رسیدن محمد مرسی در بهمن ماه سال 1389 سقوط هر دو با حمایت بیگانگان میباشد. بررسی نکات اشتراک و افتراق و عوامل ظهور و سقوط محمد مرسی و محمد مصدق موضوع مقاله حاضر است. در این مقاله نشان داده میشود این دو نهضت که از لحاظ مقابله با استبداد داخلی و استعمار خارجی اشتراک فراوانی دارند چگونه با مشکلات داخلی و خارجی مشترکی از جمله نوع برخورد قدرت های خارجی به خصوص آمریکا مواجه شدند و چگونه سرنوشت مشترکی یافتند. بنابراین گذشت زمان از یک سو تأثیر چندانی بر استرا تژی بلندمدت آمریکا در منطقه خاورمیانه نداشته است و از سویی دیگر حتی نوع خصومت های داخلی علیه انقلاب ها و نهضت های مردمی شباهت های فراوانی با هم دارند.