مطالعه پایداری عملکرد غله جدید تریتی پایرم با لاین های تریتیکاله و ارقام گندم نان ایرانی با استفاده از روش تفکیک آثار متقابل ژنوتیپ در محیط
Abstract(in Persian; no English abstract is available)
غله جدید تریتی پایرم اولیه آمفی پلوئیدی مصنوعی و حاصل تلاقی ارقام زراعی گندم دورم aabb) triticum durum, 2n=4x=28,) و گونه وحشی علف شور ساحل ((thinopyrum bessarabicum, 2n=2x=14, ebeb می باشد. در این پژوهش اثر متقابل ژنوتیپ و محیط حاوی تغییر در جهت و مقدار برای عملکرد دانه 17 ژنوتیپ متشکل از هشت لاین اولیه و ترکیبی اولیه گندم جدید تریتی پایرم، پنج لاین تریتیکاله و چهار رقم گندم نان ایرانی با طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار طی سال های زراعی 81، 85 و 89 در هفت محیط در سه منطقه کرمان، سیرجان و نی ریز، بر اساس روش مور صورت گرفت. نتایج تجزیه واریانس مرکب برای عملکرد دانه حاکی از وجود تفاوت های معنی دار بین محیط ها و اثر متقابل ژنوتیپ در محیط بود. بر اساس معیار مور بیشترین درصد تغییرات در رتبه، مربوط به دو رقم گندم (امید و الوند) و کمترین مقدار به دو لاین ترکیبی اولیه تریتی پایرم {(st/b)(cr/b)-4 و (ka/b)(cr/b)-6} اختصاص داشت بنابراین لاین تریتی پایرم (st/b)(cr/b)-4 پایدارترین و رقم گندم امید ناپایدارترین ژنوتیپ شناخته شدند. بر اساس بخش تغییر در جهت مجموع مربعات اثرمتقابل (67/86%) لاین تریتیکالهm45 و لاین ترکیبی اولیه تریتی پایرم(ka/b)(cr/b)-5 پایدارترین ژنوتیپ ها با عملکرد بالا بودند بنابراین اولا می توان با انجام آزمایش های تکمیلی به زارعی به ترتیب جهت معرفی یک لاین جدید زراعی تریتیکاله برای تولید دانه و یک لاین مرتعی تریتی پایرم ترکیبی اولیه برای تولید علوفه اقدام نمود و ثانیا می توان از این لاین تریتی پایرم در برنامه اصلاح گندم نان مقاوم به شوری در ایران استفاده نمود.