سیر تاریخی عرفان نمایی تا قرن هفتم
Abstract
تصوف که مهمترین مکتب فکری پس از اسلام بود، تحت تاثیر عوامل و زمینه های اجتماعی - سیاسی، راه انحطاط در پیش گرفت و جریانی موسوم به صوفی نمایی را در سیر تاریخی خود رقم زد. این جراین به ویژه از قرن چهارم هجری روندی محسوس و آشکار یافت و در قرون بعد تشدید شد. در رساله ی حاضر، با توجه به متون کلاسیک و معاصر و معیارهایی که برای شاخه های منفی تصوف در نظر گرفته شده است ، سیر تاریخی انحطاط را مورد بررسی قرار داده ایم. محورهایی که عرفان نمایی به طور عمده، براساس آنها ارزیابی گردیده است ، عبارتند از: رابطه با دربارها و زورمداران، توکل در شکل منفی و افراطی آن، ولایت ، کرامت ، ریاضیت ، بی مسوولیتی و ضعف عواطف ، شاهد بازی و شکم خوارگی. در ذیل هر یک از عناوین فوق، ابتدا نظریان بزرگان صوفی در آن مورد خاص مطرح گردیده، سپس کژروی ها و انحرافاتی که تدریجا در اعصار مختلف ، در اصول بنیادین طریقت رخنه کرده، به همراه شواهد و نمونه هایی چند، تا پایان قرن ششم مورد بحث و تجزیه و تحلیل قرار گرفته است .