بررسی اثر داروهای دیازپام-فنتانیل و دیازپام در پیشگیری از توهمات بعد از بیهوشی با کتامین
Abstract
کتامین بیهوشی دهنده ای سریع الاثر و کوتاه مدت است با بیدردی عالی که نسبتا مطمئن بوده و بسهولت و با قیمت ارزان خصوصا در جهان سوم در دسترس میباشد. متاسفانه عارضه ناخوشایند دارو، توهم و پدیده dissociative بعد از بیهوشی میباشد. این عارضه برخاسته از اثر کتامین روی سیستم عصبی مرکزی (cns) است. که جهت پیشگیر از این عارضه داروهای متعدد استفاده شده است بنزودیازپینها (دیازپام) از دسته داروهای موثر میباشند، ولی این عارضه را بطور کامل مانع نمی شوند. مقایسه اثر داروهای دیازپام-فنتانیل و دیازپام-نرمال سالین در پیشگیری از توهم بعد از بیهوشی با کتامین. بیماران با اعمال جراحی کوتاه مدت 20-30min بدون ممنوعیت مصرف کتامین در گروه سنی 15 تا 65 سال بطور تصادفی انتخاب واز ظر مصرف دو گروه دارویی بطور بلایند تحت بیهوشی قرار گرفتند و در ریکاوری از نظر بروز توهم بررسی شدند. نوع مطالعه case-control و محل مطالعه بیمارستان خاتم الانبیا (ص) و زایشگاه قدس زاهدان و مدت مطالعه 6 ماه بود. متغیرهای اصلی : 1. داروها (نرمال سالین و فنتانیل) -مستقل 2.توهم -وابستهمتغیرهای مخدوش کننده: سن، جنس و مصرف داروهای دیگر بطور همزمانبیشترین نوع توهم در کل دو گروه، توهم نوع بینایی بود، در مقایسه دو گروه، در گروه دیازپام-نرمال سالین توهم بیشترین (39 مورد) نسبت هر گروه فنتانیل-دیازپام (11 مورد) مشاهده گردید. در مقایسه دو گروه دارویی دیازپام-نرمال سالین و دیازپام-فنتانیل نتایج زیر بدست آمد، گروه دارویی دیازپام-فنتانیل سبب کاهش معنی داری (p.v<0.0001) در بروز توهم گردید. در مقایسه دو گروه تفاوت معنی داری از نظر جنس (p.v=0.07) و سن (p.v=0.2) مشاهده نشد. ولی در مقایسه زنان دو گروه تفاوت معنی داری (p.v<0.0001) از نظر بروز توهم مشاهده گردید، بدین ترتیب که زنان گروه دیازپام-فنتانیل 27 نفر (87.1 درصد) هوشیار بوده و توهمی را تجربه نکردند. در کل دیازپام-فنتانیل داروی خوبی جهت کاهش بروز توهم بخصوص در زنان میباشد.