بررسی تأثیر خانواده درمانی شناختی-رفتاری بر اضطراب کودکان، عملکرد خانواده و شیوه فرزندپروری مادران
Abstract(in Persian; no English abstract is available)
مقدمه: پژوهش حاضر با هدف تعیین اثربخشی خانوادهدرمانی شناختی-رفتاری بر اضطراب کودکان، عملکرد خانواده و شیوه فرزندپروری مادران اجرا شد. روش: در یک مطالعه شبه آزمایشی، پس از غربالگری از 120 دختر 10 و 11 ساله یک مرکز آموزشی با استفاده از مقیاس اضطراب کودک اسپنس (scas)-فرم کودکان، 24 کودک که نمره اضطراب آنها بالاتر از نقطه برش بود، به عنوان نمونه پژوهش انتخاب و به طور تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل جایگزین شدند. مادران آنها نیز مقیاس اضطراب اسپنس-فرم والدین و همچنین ابزار سنجش خانواده (fad) و پرسشنامه فرزندپروری بامریند را تکمیل کردند. گروه آزمایش (12 خانواده) 8 جلسه خانوادهدرمانی شناختی-رفتاری (برنامه درمانی cool kids) را به مدت 8 هفته دریافت کردند. در نهایت هر دو گروه (آزمایشی و کنترل) بعد از دو ماه بار دیگر توسط فرم مقیاس اضطراب کودکان اسپنس-فرم کودکان و والدین، fad و پرسشنامه شیوه فرزند پروری بامریند مورد ارزیابی قرار گرفتند. دادههای به دست آمده با روش آماری کوواریانس (ancova) مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. یافتهها: نتایج نشان داد که در ارزیابی کودکان، تفاوت معناداری بین میزان اضطراب کلی، اضطراب جدایی، اضطراب فراگیر، فوبیا، اضطراب اجتماعی، پانیک همراه با گذرهراسی و اختلال وسواسی-اجباری در کودکان گروه آزمایش و کنترل وجود دارد و میزان اضطراب به طور معنیداری در گروه آزمایش کاهش یافته است. در ارزیابی مادران، تفاوت معنیداری بین میزان اضطراب کلی، اضطراب فراگیر، فوبیا، پانیک همراه با گذرهراسی، اضطراب جدایی، اضطراب اجتماعی و اختلال وسواسی-اجباری فرزندان آنها وجود دارد. یافتهها تفاوت معناداری بین شیوه فرزندپروری قاطع و استبدادی مادران در گروه آزمایش و کنترل نشان دادند در حالی که در مورد شیوه فرزندپروری سهل گیر، نتایج معنیدار نبود. بین عملکرد کلی خانواده و زیرمقیاسهای حل مشکل، نقشها، کنترل رفتار، ارتباط، مشارکت عاطفی و واکنش عاطفی، تفاوت بین گروه آزمایش و کنترل معنادار بود. نتیجهگیری: با توجه به یافتههای این پژوهش میتوان روش خانوادهدرمانی شناختی-رفتاری را به عنوان یک روش موثر در کاهش اضطراب کودکان، بهبود عملکرد خانواده و شیوه فرزندپروری مادران پیشنهاد داد.