امامت ( به مثابه مدیریت) در میراث امام علی (ع)
Abstract(in Persian; no English abstract is available)
موضوع این نوشتار، امامت (به مثابه مدیریت) در میراث امام علی ? است و هدف از آن نگرش به مدیریت آن حضرت در دوران حاکمیت، و استخراج اصول آن در استقرار نظام های حکومتی می-باشد، که نتایج زیر را در پی دارد: مدیریت امیرمومنان ? در نظام اداری، نگرشی شگرف به شایسته سالاری را ترسیم می کند که در جهت تحقق حق محوری، قانون مداری و عدالت گستری برنامه ریزی شده است. کنترل و نظارت در این سازمان با مدیریتی دقیق و مدبرانه صورت گرفته، عملکرد کارگزاران با ایجاد جوّ خود کنترلی، از طریق نظارت همگانی و نیز نظارت پنهان مورد ارزیابی مداوم بوده است. نظام اجتماعی، مبتنی بر عدالت اجتماعی، یکسان نگری به همه اقشار در برابر قانون و برخورداری همگان از حقوق اجتماعی، طراحی گردیده و اگر چه آزادی های فردی، عقیدتی، بیان و سیاسی، مورد اعتقاد و التزام عملی است، اما پای بند قوانین شرعی بوده، به طوری که تا زمانی که با امنیت ملّی در زمینه اعتقادی، سیاسی و اجتماعی منافاتی نداشتند، و نیز انتقاد تخریبی نسبت به کارگزاران را به دنبال نمی آوردند، امیرمومنان ? مقابله عملی با آن را جایز نمی دانست. در نظام اقتصادی، عدالت اقتصادی، بازگرداندن دارایی های حاتم بخشی شده به بیت المال، حفظ توازن اقتصادی، تلاش در جهت عمران و آبادانی و جلوگیری از پیدایش ثروت های نامشروع کارگزاران حکومتی، اصول مورد اهتمام امیرمومنان ? بوده است. اهداف اصلی در نظام تربیتی حکومت علوی، نهادینه کردن فرهنگ دینی و جلوگیری از بدعت گذاری و تحریف در سنت و دین بوده است که با توجه به چهار شاخصه زمان شناسی، مخاطب شناسی، نیاز شناسی و زبان شناسی محقق گردیده است. در حکومت علوی، قضاوت یکی از ارکان اصلی حکومت به شمار رفته و مورد توجه ویژه امیرمومنان ? بوده است. اهداف پیش بینی شده در این نظام، گسترش عدالت و انصاف در بین همه اقشار جامعه، تنظیم شعائر الهی و اجرای حدود و احیای حق و ابطال باطل، بوده است. تحقق امنیت داخلی در حکومت علوی، مرهون استقرار نظام های اداری، تربیتی، اجتماعی، اقتصادی و قضایی است. اگر چه اهتمام امیرمومنان ? بر عدم جهاد ابتدایی بوده، اما با تشکیل سپاه امنیتی و سازمان اطلاعات و جاسوسی نسبت به بیگانگان، در جهت تأمین امنیت خارجی می کوشید.