نقش زنان در گسترش تشیع از صدر اسلام تا پایان قرن پنجم هجری قمری
Abstract
نقش زنان در ابعاد گوناگون اجتماعی، فرهنگی و سیاسی تاریخ شیعه به عنوان ادامه دهنده و تجلی اسلام راستین-پس از انحرافات به وجود آمده در ساختار رهبری و حکومت اسلامی بعد از پیامبر (ص)-جایگاهی ممتاز دارد. آنان با الهام از آموزه های مذهبی و فرهنگی شیعه و با توجه به جایگاه تعیین کننده ی خود در تربیت افراد خانواده، به صورت مستقیم و غیرمستقیم در تثبیت، تعمیق و اشاعه ی فرهنگ شیعی تأثیر گذار بوده و در برخی مراحل سرنوشت ساز شدند. در این تحقیق که به روش پژوهش تاریخی انجام گرفته است با بررسی و تحقیق در متون تاریخی، شواهد متعددی از حضور بانوان و فعالیت های مثبت آنان در عرصه های گوناگون اجتماعی، سیاسی و فرهنگی در راه تحقق اهداف تشیع ارائه شده است. بر اساس مطالعه ی انجام شده برخی زنان از همان ابتدای شکل گیری تشیع با شناسایی، پذیرش و یادآوری حقانیت و ضرورت پذیرش آن، بخشی از بار سنگین ترویج فرهنگ شیعه را به دوش کشیده و در این راه از هیچ کوششی فروگذار نکردند. خطابه و سخنرانی، روایت احادیث رسول خدا (ص) در رابطه با جانشینی و فضیلت اهل بیت (ع)، روایت قول و فعل امامان، شرکت در جهادها و تشویق و تهییج مردان برای مبارزه و دفاع از ائمه، شعر و مرثیه و حضور در عزاداری و ذکر مصیبت خاندان رسول الله (ص)، احتجاج و پاسخ گویی به شبهات و سوالات، بردباری و تحمل مشکلات پیش آمده و استفاده از فرصت های پیش آمده و اخذ تصمیمات و تدابیر درست و بهنگام، از جمله ی فعالیت ها و ابزاری است که زنان در این راستا به کار برده اند.