شناسایی، بیماریزایی و پراکنش گونه های فوزاریوم ریشه و طوقه گندم در استان خراسان
Abstract
این تحقیق به منظور شناسایی، بررسی بیماریزایی، و تعیین پراکنش گونه های فوزاریوم جدا شده از ریشه و طوقه گندم در استان انجام شد. در طی سالهای 1375 و 1376، از 45 مزرعه گندم در شهرستان بجنورد، بیرجند، تربت جام، تربت حیدریه، چناران، شیروان، فریمان، قاین، قوچان، کاشمر، مشهد و نیشابور بازدید شد. نمونه ها از بخشهای ریشه و طوقه گیاهان مشکوک به آلودگی فوزاریومی در محل ریشه و طوقه گرفته شده و به آزمایشگاه منتقل شد. کلیه نمونه ها ابتدا با آب شتشو داده شد و پس از ضد عفونی سطحی با هیپوکلریت سدیم 1 درصد روی محیط کشت pda یا nash & snyder کشت داده شدند. جهت شناسایی قارچهای جدا شده از محیط کشتهای kcl, sna, cla, pas, pda، خوشه جو، ساقه گندم - آگار و ساقه گندم - san استفاده شد و در نتیجه 156 ایزوله بدست آمده در 10 گونه قرار گرفتند. گونه های fusarium, culmorum, f. equiseti, f. graminearum, f. moniliforme, f. proliferatum, f. oxysporum, f. solani, f. sambucinum, f. compactum, و f.poae به ترتیب دارای 40، 37،26، 18، 10، 9، 6، 5، 3 و 2 ایزوله بودند. به منظور اثبات بیماریزایی گونه های شناسایی شده از روشهای مایه زنی سوسپانسیون اسپور در کنار ریشه گیاهچه (root - stabbing method) و فرو بردن مداوم گیاهچه در سوسپانسیون اسپور (conitinuous - dip inoculation) استفاده شد. نتایج نشان داد که تمام گونه ها روی رقم فلات بیماریزا هستند. تعیین میانگین درصد جداسازی گونه های فوق الذکر نشان داد، گونه های f. culmorum, f. equiseti و f. graminearum با مقداری تفاوت از نظر درصد جداسازی در شهرستانهای مختلف غالب می باشند. در شهرستانهای بجنورد، شیروان، نیشابور، چناران، گونه f. clumorum و در بیرجند، قاین، قوچان، گونه f. grminearum و در مشهد، تربت حیدریه، تربت جام، فریمان و کاشمر، گونه f. equiseti بالاترین میانگین درصد جداسازی را به خود اختصاص دادند.