آینده‌پژوهی بحران آب در ایران به‌روش سناریوپردازی

نویسندگان

  • احد رضایان دانشجوی دکتری آینده‌پژوهی، دانشکدۀ مدیریت، دانشگاه تهران
چکیده

پژوهش‏های صورت‌گرفته در جهان نشان می‏دهد که تا سال 2050 بیش از 15 درصد مردم جهان، که اغلبشان در خاورمیانه و آفریقا هستند، بحران و کمبود شدید آب را تجربه خواهند کرد. بحران آبی آینده یکی از پتانسیل‏های مهم بالقوه برای نزاع و چالش‏‏های امنیتی بین‏المللی است که قابلیت تبدیل‌شدن به بحران بزرگ بین‏المللی را دارد. ایران به‌عنوان کشوری با تنش‏های آبی فراوان و واقع‌شده در منطقۀ بحرانی خاورمیانه، با دورنمایی نگران‏کننده روبه‌رو‌ست که در صورت نبود مدیریت صحیح و تنظیم سیاست‏های داخلی و بین‏المللی مطلوب برای آینده، با بحران‏های زیست‌محیطی، سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و حتی نظامی‌ـ امنیتی در داخل و خارج از مرزهای سیاسی مواجه خواهد شد. ابعاد و پیامدهای این بحران می‏تواند استقلال و تمامیت ارضی کشور را به چالش بکشاند. از این‌رو، شناخت این پیامدها و چگونگی مدیریت آنها امری ضروری است. دقیق‌ترین و بهترین راه شناخت رخدادهای آینده، سناریونویسی است که در این پژوهش با تکیه بر پیش‌ران‏های اصلی مسئلۀ آب در ایران یعنی: 1. افزایش جمعیت؛ 2. تقاضای روز‌افزون برای مصرف؛ و 3. تغییرات آب و هوایی‌ـ که این پیش‌ران‏ها با تکیه بر روش دلفی و پنل خبرگان استخراج شده است‌ـ می‏توان از چهار سناریوی محتمل سخن به میان آورد. این چهار سناریو عبارت‌اند از: الف) ایران ناامن می‏شود، تشدید بحران؛ ب) رفع بحران؛ ج) به‌ تعویق ‌افتادن بحران در کوتاه‌مدت؛ د) به‌ تعویق ‌افتادن بحران در بلندمدت. با فرض‌گرفتن هر یک از این سناریوها می‏توان یک نقشۀ ‏راه دقیق و راهبردی برای مدیریت صحیح و مواجهۀ منطقی با بحران آب برای سال‏های آتی تهیه کرد و در دستور کار سازمان‏ها و نهادهای متولی قرار داد.  

برای دانلود باید عضویت طلایی داشته باشید

برای دسترسی به متن کامل این مقاله و 23 میلیون مقاله دیگر ابتدا ثبت نام کنید

ثبت نام

اگر عضو سایت هستید لطفا وارد حساب کاربری خود شوید

منابع مشابه

سیاستگذاری و بحران آب در ایران

بحران آب در کشور ما ایران نزدیک دو دهه است که تبدیل به مسئله ای مهم برای مردم و سیاستمداران کشور شده است و در چند سال اخیر یکی از موضوعات همیشه مطرح در رسانه ها است. ایران به دلیل قرار گیری در کمربند خشک ونیمه خشک، منابع آبی کم و نزولات جوی کمی دارد. این مسئله کمی آب با توجه به رشد جمعیت و توسعه کشاورزی، شرب و صنعت باید بوسیله مدیریت منابع آب از روشهای متنوع جبران شود. دولت در قبال این موضوع مه...

متن کامل

سناریوپردازی آینده نظام استانداردسازی ایران در حوزه فناوری تولید

یکی از روش‌های آینده‌پژوهی سناریونویسی است. در این تحقیق تلاش شد عوامل اساسی شکل‌گیری آیندة نظام استاندارد شناسایی و تجزیه‌وتحلیل و سناریوهای پیش روی نظام استانداردسازی استخراج شود. بدین منظور ابتدا بر اساس مطالعات و پژوهش‌های کتابخانه‌ای فهرستی از مهم‌ترین عوامل و متغیرهایی که در تعیین وضعیت سیستم مؤثرند شناسایی شد و سپس بر اساس نظر خبرگان عواملی که کمتر از میانگین نمرات را به دست آورده بودند ...

متن کامل

کاربرد برنامه‌ریزی راهبردی عصرمدار در مدیریت بحران زلزله شهر تهران با تأکید بر سناریوپردازی

تهران از جمله شهرهای زلزله خیز جهان است که دانشمندان لرزه‌نگاری، مکرر درباره احتمال وقوع زلزله در آن هشدار داده-اند. سناریوپردازی پیرامون بحران و توجه به برنامه‌های یکپارچه اخیراً مورد توجه محققان قرار گرفته‌است. به این منظور، برنامه‌ریزی راهبردی عصرمدار، که دربرگیرنده سناریوهای گوناگون برای مواجه شدن با آینده محتمل است، برای زلزله تهران پیشنهاد می‌شود و در این راستا تلاش شده‌است تا با رجوع به آ...

متن کامل

بنیان‌های نهادی بحران در مدیریت منابع آب زیرزمینی ایران

برداشت ناپایدار از منابع آب زیرزمینی به‌طور گسترده‌ای باعث تبعات روز افزون اقتصادی، اجتماعی و اکولوژیکی در کشور شده است. به‌طور ویژه از زمان تصویب «قانون حفظ و حراست منابع آب‌های زیرزمینی کشور» در سال 1345 تاکنون، سیاست‌ها و قوانین متعددی در زمینه حراست از منابع آب زیرزمینی تصویب شده و وارد فرآیند اجرایی شده است با این وجود هر ساله شاهد افت شدیدتر سطح ایستابی و افزایش دشت‌های ممنوعه هستیم. بناب...

متن کامل

کاربرد برنامه ریزی راهبردی عصرمدار در مدیریت بحران زلزله شهر تهران با تأکید بر سناریوپردازی

تهران از جمله شهرهای زلزله خیز جهان است که دانشمندان لرزه نگاری، مکرر درباره احتمال وقوع زلزله در آن هشدار داده-اند. سناریوپردازی پیرامون بحران و توجه به برنامه های یکپارچه اخیراً مورد توجه محققان قرار گرفته است. به این منظور، برنامه ریزی راهبردی عصرمدار، که دربرگیرنده سناریوهای گوناگون برای مواجه شدن با آینده محتمل است، برای زلزله تهران پیشنهاد می شود و در این راستا تلاش شده است تا با رجوع به آ...

متن کامل

تدوین الگوی مفهومی ارتباطات آب؛ ظرفیت‌های ارتباطات برای مدیریت بحران آب در ایران

امروزه تقریباً بر همگان آشکار شده است که مسائل محیط زیست و از جمله بحران آب به همان اندازه که موضوع علوم طبیعی است، در علوم اجتماعی هم حائز اهمیت و نیازمند توجه است. این مقاله در پی پاسخ‌گویی به این پرسش است که ارتباطات و آب از لحاظ نظری چه نسبتی با یکدیگر یافته­اند؟ و ارتباطات آب به‌مثابهٔ یک حوزۀ  میان‌رشته‌ای جدید چه ظرفیت‌هایی برای حل موضوعات مرتبط با مسائل آب در ایران دارد؟ الگوی ارتباطات آب...

متن کامل

ذخیره در منابع من

ذخیره در منابع من ذخیره شده در منابع من

{@ msg_add @}

  با ذخیره ی این منبع در منابع من، دسترسی به آن را برای استفاده های بعدی آسان تر کنید

دانلود متن کامل

برای دسترسی به متن کامل این مقاله و 23 میلیون مقاله دیگر ابتدا ثبت نام کنید

ثبت نام

اگر عضو سایت هستید لطفا وارد حساب کاربری خود شوید


عنوان ژورنال:

دوره 3  شماره 1

صفحات  1- 17

تاریخ انتشار 2016-03-20

با دنبال کردن یک ژورنال هنگامی که شماره جدید این ژورنال منتشر می شود به شما از طریق ایمیل اطلاع داده می شود.

میزبانی شده توسط پلتفرم ابری doprax.com

copyright © 2015-2022