اختلاف معنا در جناس تام

نویسندگان

  • محمد اجاقی دانشجوی دکتری زبان و ادبیات عربی دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
چکیده

جناس یکی از مهم‌ترین انواع بدیع لفظی است که اختلاف معنا و اشتراک لفظ، دو رکن یا دو شرط تحقق نوع تام آن است. ولی تا کنون بنا به دلایل مختلفی به آن اندازه که درباره همسانی لفظی دو واژه متجانس بحث شده، به ناهمسانی‌شان در معنا وقعی نهاده نشده است تا همچنان مشخص نباشد در میان انواع معنا (حقیقی، مجازی، منقول و ...) کدام معنا مراد است و مقصود از اختلاف معنا چیست و به چه میزان باید باشد. در این پژوهش، که با روشی توصیفی ـ تحلیلی نگاشته شده است، تلاش می‌شود تا با کمک از میراث بلاغی فارسی و عربی، هم خاستگاه جناس تام با توجه به دیدگاه زبان‌شناسان و لغویان گذشته و پژوهشگران معاصر بررسی و هم مشخص شود که در این گونه ازجناس چه نوع معنایی مقصود است. مهم‌ترین یافته‌های این پژوهش بیانگر آن است که می‌توان اختلاف و تفاوت در همه انواع معنا را برای شکل‌گیری جناس تام در نظر داشت، البته با ذکر این شرط که ارزش زیباشناختی و ادبی هر یک با معیاری دقیق روشن شده باشد.

برای دانلود باید عضویت طلایی داشته باشید

برای دسترسی به متن کامل این مقاله و 10 میلیون مقاله دیگر ابتدا ثبت نام کنید

ثبت نام

اگر عضو سایت هستید لطفا وارد حساب کاربری خود شوید

منابع مشابه

زیبایی‌شناسی گونه‌های جناس در نهج‌البلاغه

جناس همانندی دو کلمه در لفظ با اختلاف آن‌ها در معناست. جناس از مهم‌‌ترین عناصر علم بدیع است و به‌وضوح در نهج‌البلاغه‌‌ دیده می‌‌شود. هدف از به‌کارگیری جناس تألیف کلام به‌گونه‌‌ای‌‌ است که بر زیبایی فنی آن افزوده شود، و باعث می‌شود که متکلم در تعبیر سخن خود به اوج کمال فنی نایل آید. این صنعت در ادبیات عرب و به‌ویژه در شعر بسیار کاربرد دارد و فنی برای زیبایی لفظی محسوب می‌‌شود. جناس باعث ملکه‌شدن...

متن کامل

معنا یابی ریشه های اختلاف میان اشاعره و معتزله

مـسـلمـانان از نـظـر فـقـهـی و آنـچـه مـربـوط بـه فـروع دیـن می باشد،پس از رحلت پیامبر گرامی اسلام (ص) به مرور زمان تفسیر،تاویل و برداشت های متفاوتی از کلام خدا و سنت رسول الله (ص) نمودند که همین موضوع موجب بروز تفرقه بین مسلمین صدر اسلام و ظهور فرقه ها و فرقه های فقهی و کلامی مـختلفی تـقـسـیـم شـد : شیعه، زیدی ،اسماعیلی، حنفی ، شافعی ، مالکی ، حنبلی و از سوی دیگر اشعری، اعتزالی و امامی مهمترین...

جنس رَوَد سویِ جنس «گفتاری در جناس»

جناس، آوردنِ واژگانی است همگون در لفظ، با معناهایی غیر همگون. قید لفظ، هم­زمان هم به گفتار و هم به نوشتار اشاره دارد. به بیانی دیگر، جناس هم صنعتی است موسیقایی و هم خوش­نویسانه. بر بنیاد قاعدۀ «جنس رود سوی جنس»، کلمات نیز ناخودآگاه، هم­جنس خود را می‌یابند و با هم می‌نشینند و این، شیرین ترین جناس­هاست. اگر دو لفظی که در معنا با یک­دیگر مختلف‌ است، در شش چیز (نوع حروف، تعداد آن­ها، شکل و هیأت و حر...

متن کامل

هنر جناس سازی در قرآن

ریپین در این مقاله، نظام جناس سازی را در قرآن بررسی می کند. او ابتدا کلیاتی دربارة جناس سازی مطرح می کند. او بر این باور است که جناس ها، پل میان قافیه و استعاره محسوب می شود و جناس از ترکیب صوت با معنا حاصل می آید. سپس ریپین این دو پرسش را مطرح می کند که آیا جناس ها در برساختن گفتمان قرآنی کارآمد عمل می کنند؟ و جناس ها چه کاری را برای خواننده انجام می دهند؟ آن گاه تلاش می کند با بررسی چندین نمو...

متن کامل

نگرشی نو به جناس در قصاید خاقانی به‌عنوان مختصه‌ای سبکی

توجه زیاد به صناعات بدیعی یکی از ویژگی­های سبک آذربایجانی است. دیوان خاقانی که نماینده تمام عیار این سبک است؛ علاوه بر این­که در برگیرنده تمام خصوصیات آن است، دارای ویژگی­هایی است که نشان­گر سبک شخصی وی است. جناس، به­عنوان یکی از آرایش­های لفظی بدیعی، یکی از  پر­ بسامد­ترین صناعات بدیعی به­کار رفته در قصاید اوست که از نشانه­های توجه زیاد خاقانی به فُرم شعر و شناخته شدن او به­عنوان یک شاعر فرمالی...

متن کامل

نقد و بررسی روشها در طبقه بندی جناس

در بدیع و کتابهای فنون بلاغت و صنایع ادبی روشهای پراکنده و نامنسجمی در طبقه بندی انواع مختلف جناس وجود دارد . برخی از این روشها ماهیت ترجمه ای داشته و از ادبیات عرب بر گرفته شده است . بخشی دیگر از گونه های جناس نیز بر پایه اواشناسی و واج شناسی طبقه بندی شده اند . نگارنده در این مقاله کوشیده است پس از بررسی روشهای معمول در طبقه بندی جناس ، روشهایی نو و علمی را ارائه نماید .

متن کامل

ذخیره در منابع من

ذخیره در منابع من ذخیره شده در منابع من

{@ msg_add @}

  با ذخیره ی این منبع در منابع من، دسترسی به آن را برای استفاده های بعدی راحت تر خواهید کرد

دانلود متن کامل

برای دسترسی به متن کامل این مقاله و 10 میلیون مقاله دیگر ابتدا ثبت نام کنید

ثبت نام

اگر عضو سایت هستید لطفا وارد حساب کاربری خود شوید


عنوان ژورنال:

دوره 9  شماره 4

صفحات  17- 28

تاریخ انتشار 2017-12-22

با دنبال کردن یک ژورنال هنگامی که شماره جدید این ژورنال منتشر می شود به شما از طریق ایمیل اطلاع داده می شود.

میزبانی شده توسط پلتفرم ابری doprax.com

copyright © 2015-2021