ارزیابی تغییرات الگوی پیچان رودی رودخانه مارون و تحلیل هیدروژئومورفولوژی منطقه مطالعه موردی: رودخانه مارون (از سرچشمه تا ورودی آن به رودخانه جراحی)

نویسندگان

  • سید محمد زمان زاده استادیارگروه جغرافیای طبیعی (ژئومورفولوژی) دانشکده جغرافیادانشگاه تهران،تهران،ایران
  • عبدالحسین حاجی زاده دانشجوی دکتری گروه جغرافیای طبیعی(ژئومورفولوژی) دانشکده جغرافیادانشگاه تهران،تهران،ایران
  • مجتبی یمانی استادگروه جغرافیای طبیعی (ژئومورفولوژی) دانشکده جغرافیادانشگاه تهران،تهران،ایران
  • مهران مقصودی دانشیارگروه جغرافیای طبیعی(ژئومورفولوژی) دانشکده جغرافیادانشگاه تهران،تهران،ایران
چکیده

رودخانه­ها نقش مهمی در تغییرات لندفرمها بازی می­کنند و تاثیر بسزایی بر بهره برداری انسانی از محیط­های پیرامون خود دارند. بررسی تغییرات بستر و مورفومتری رودخانه­ها از مباحث علم ژئومورفولوژی رودخانه­ای می­باشد. ارزیابی مورفومتری رودخانه از نگاه علوم زمینی و ژئومورفولوژی در مدیریت توسعه پایدار منطقه مهم بوده و از نگاه تغییرشکل بر لندفرمهای منطقه موثر است. در این تحقیق به رودخانه مارون پرداخته می­شود که در جنوب غربی کشور قرار دارد و از ارتفاعات حدود 3000 متر از سطح دریا سرچشمه می­گیرد. این رودخانه بعد از عبور از سازندهای زمین شناسی زون زاگرس چین خورده وارد دشت بهبهان در جنوب شرقی خوزستان می­شود و پس از عبور از ناهمواری تپه ماهوری وارد رودخانه جراحی و سپس وارد خلیج فارس می­شود. در این مقاله کل رودخانه مارون از سرچشمه آن تا ابتدای رودخانه جراحی به طول تقریبی 280 کیلومتری جهت استخراج مورفومتری آن براساس دو شاخص ضریب خمیدگی و زاویه مرکزی انتخاب گردید. براساس تعدد رودخانه­های دائمی ورودی به رودخانه مارون و ناهمواری منطقه، رودخانه مارون به 5 بازه مختلف تقسیم شد. در این مقاله برای ارزیابی ضریب خمیدگی از نقطه تغییر انحنا استفاده شده است. علاوه بر دو شاخص مذکور، شاخص جهت جریان طراحی و برای کلیه مسیر رودخانه بدست آورده شده است. در شاخص زاویه مرکزی، میانگین زاویه مرکزی نیز توسط مولفان طراحی و بدست آمد که از آن می­توان برای پیش بینی وضعیت مکانی شکل رودخانه نسبت به وضعیت فعلی آن استفاده نمود. طبق شاخص ضریب خمیدگی رودخانه مارون از نوع سینوسی و از نظر شاخص جهت جریان نیز از نوع شرقی- غربی می­باشد. به علت شیب کم پروفیل طولی رودخانه در بازه­های انتهایی، الگوی رودخانه بیشتر و سریعتر از سایر بازه ها تغییر الگو می­دهد. علت تغییر انحنا و از جمله دلایل تغییر جهت و الگوی رودخانه در بازه­های مورد نظر مسائل زمین شناسی و توپوگرافی، اقلیم، تکتونیک و هیدرولوژی منطقه زاگرس می­باشد، که در پروفیل طولی رودخانه مارون متفاوت می­باشد. دبی بالای رودخانه و نیز نزولات جوی بر الگوی رودخانه مارون به خصوص در بازه­های ابتدایی موثر بوده است.

برای دانلود باید عضویت طلایی داشته باشید

برای دسترسی به متن کامل این مقاله و 10 میلیون مقاله دیگر ابتدا ثبت نام کنید

ثبت نام

اگر عضو سایت هستید لطفا وارد حساب کاربری خود شوید

منابع مشابه

پیش بینی تغییرات هندسی رودخانه کردان در محدوده پیچان رودی

پیش بینی تغییرات کلی و حتی جزئی الگوی رودخانه ها، از عمده ترین مباحث مربوط به ژئومورفولوژی رودخانه ای است. رودخانه کردان در استان البرز ازجمله رودخانه هایی است که از گذشته تاکنون تغییرات متفاوتی را متحمل شده است. این تغییرات بر روی سازه ها و فعالیت های انسانی اطراف رودخانه از طریق فرسایش کناری تأثیرگذار بوده است. هدف این پژوهش بررسی تغییرات مورفولوژی کانال این رودخانه در محدوده پیچان رودی در سط...

متن کامل

بررسی الگوی پیچان رودی رودخانه گرمی‌چای استان آذربایجان شرقی با استفاده از روش‌های ژئومورفولوژی و تحلیل فراکتال

مسیر رودخانه‌های پیچان رودی نشان دهنده خصوصیات مورفولوژیکی این رودخانه ها می‌باشد که این مسیر، مستقیم نبوده و دارای خممیدگی‌های عمده با خصوصیات هندسی متفاوت و گاهاً شبیه به هم در طول مسیر رودخانه می‌باشد. در سال‌های اخیر برای بیان این مسیر که دارای بعدی بین 1 تا 2 می‌باشد از هندسه‌ای به نام هندسه فراکتال استفاده می‌گردد. هدف این تحقیق، بررسی الگوی پیچان رودی رودخانه گرمی‌چای با استفاده از روش‌ها...

متن کامل

بررسی لیمنولوژیک و ارزیابی زیستی رودخانه مارون در استان خوزستان

در این مطالعه بخشی از رودخانه مارون از منطقه ایدنک تا چم نظامی مورد بررسی لیمنولوژیکی قرار گرفت. نمونه­ برداری از 4 ایستگاه در بهار 1393 آغاز شد و تا پایان زمستان 1393 ادامه یافت. نمونه‌هایی از ایستگاه­ های یاد شده جهت تعیین شاخص‌های آب، نمونه­ های پلانکتون‌ها، کف­ زیان و ماهی‌ها به­ صورت فصلی تهیه شد و به آزمایشگاه منتقل گردید و مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار گرفت. هم­ زمان با تهیه نم...

متن کامل

ارزیابی تغییرات مکانی جانداران خاکزی و تاج پوشش درختان با استفاده از نظریه فرکتال (مطالعه موردی: جنگل‌های حاشیه رودخانه مارون)

از ‌‌آنجا ‌‌که ‌‌پایداری ‌‌پوشش ‌‌گیاهی ‌‌در ‌‌جنگل‌‌های ‌‌حاشیة ‌‌رودخانه،‌‌ ‌‌نقش ‌‌حیاتی ‌‌در ‌‌حفظ ‌‌اکوسیستم ‌‌‌‌دارد، ‌‌احیا ‌‌و ‌‌مدیریت ‌‌آن ‌‌برای ‌‌پایداری ‌‌عملکرد ‌‌بوم‌‌سازگان ‌‌ضروری ‌‌است. ‌‌در ‌‌این ‌‌جنگل‌ها، ‌‌توزیع ‌‌مکانی ‌‌جانداران ‌‌خاکزی ‌‌و ‌‌پوشش ‌‌گیاهی ‌‌به ‌‌عنوان ‌‌شاخص‌‌های ‌‌مهمّ ‌‌پایداری، ‌‌تحت ‌‌تأثیر ‌‌عوامل ‌‌متعدّدی ‌‌قرار ‌‌داشته ‌‌و ‌‌الگوی ‌‌آنها ‌‌دارای ‌‌...

متن کامل

مطالعه الگوی مکانی درختان پده در توده های خالص و آمیخته حاشیه رودخانه مارون، بهبهان

بررسی الگوی مکانی درختان در توده‌های طبیعی به‌عنوان راهنمایی برای پی بردن به گرادیان‌ها و محدودیت‌های محیطی و شرایط اکولوژیکی مانند رقابت و همچنین نیازهای گونه‌ها دارای اهمیت زیادی است. در این تحقیق الگوی مکانی گونه پده در دو توده خالص و آمیخته با کمک دو گروه شاخص‌های فاصله‌ای و کوادراتی موردمطالعه قرار گرفت. ابتدا دو توده مورد آماربرداری صد در صد قرار گرفتند و تراکم، تاج‌پوشش و الگوی واقعی پرا...

متن کامل

بررسی مورفولوژی و الگوی پیچان رودی رودخانه زهره در جلگه ساحلی هندیجان

خصوصیات هندسی و مورفولوژیکی هر رودخانه از مشخصه های اصلی آن به شمار می آید که به واسطه آن ها برنامه ریزی مدیریتی حوزه و حفظ منابع طبیعی پیرامون آن ها و مهندسی رودخانه امکان پذیر خواهد بود. از این رو مهم ترین هدف این تحقیق، بررسی مشخصه های هندسی و مورفولوژیکی یکی از رودخانه های مهم و دائمی حوزه خلیج فارس به نام رودخانه زهره است. رودخانه زهره در پایین دست حوزه آبخیز خود به طول 64 کیلومتر در دشت س...

متن کامل

ذخیره در منابع من

ذخیره در منابع من ذخیره شده در منابع من

{@ msg_add @}

  با ذخیره ی این منبع در منابع من، دسترسی به آن را برای استفاده های بعدی راحت تر خواهید کرد

دانلود متن کامل

برای دسترسی به متن کامل این مقاله و 10 میلیون مقاله دیگر ابتدا ثبت نام کنید

ثبت نام

اگر عضو سایت هستید لطفا وارد حساب کاربری خود شوید


عنوان ژورنال:

دوره 10  شماره 35

صفحات  1- 28

تاریخ انتشار 2017-06-20

با دنبال کردن یک ژورنال هنگامی که شماره جدید این ژورنال منتشر می شود به شما از طریق ایمیل اطلاع داده می شود.

copyright © 2015-2021