تأثیر مقادیر گوناگون آبیاری بر ویژگی‌های آناتومی چوب و بیومتری الیافِ دو گونه‌ی برتر صنوبر

نویسندگان

  • رضا باقری کارشناس ارشد پژوهش، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، تهران
  • کامبیز پورطهماسی دانشگاه تهران - پردیس کشاورزی و منابع طبیعی - گروه علوم و صنایع چوب و کاغذ
چکیده

سابقه و هدف: کمبود چوب خام، یکی از بزرگ‌ترین دشواری‌های صنعت چوب و کاغذ کشور است. با توجه به وضع قوانین محدود کننده‌ی قطع درختان جنگلی، توجه بیشتر به پرورش چوب به‌عنوان شیوه‌ای جایگزین برای تامین مواد اولیه‌ی صنایع، ضروری به‌نظر می‌رسد. از سوی دیگر، محدودیت منابع آبی در کشور و نیاز قابل ملاحظه‌ی صنوبر‌کاری به منابع آبی باعث شده که معرفی گونه‌ها یا ارقامی از صنوبر که ضمن تولید و بازدهی مناسب، نیاز آبی کم‌تری داشته و از بردباری بهتری برخوردار باشند، مورد توجه قرارگیرد. با این حال، در پژوهش‌های اینچنینی، تمرکز تنها بر زنده‌مانی و یا حجم تولید بوده و کیفیت چوب مورد توجه قرار نگرفته است. در یکی از این پژوهش‌ها که در ایستگاه تحقیقاتی البرز (وابسته به موسسه‌ی تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور) انجام شده، چندین کلن/گونه‌ی مختلف صنوبر به مدت بیش از شش سال تحت رژیم‌های مختلف آبیاری (4روزه ، 8 روزه و 12روزه) قرارگرفته‌اند و نتایج حاصله نشان داد که زنده‌مانی و رشد قطری و طولی صنوبرها در دو تیمار 4 و 8 روزه تفاوت معنی‌داری وجود ندارد. با این حال، تاثیر احتمالی این دو بازه‌ی آبیاری بر کیفیت چوب نانشاخته بود. از این رو، هدف این پژوهش، بررسی تاثیر میزان آبیاری 4 روزه و 8 روزه بر ویژگی‌های‌ آناتومی چوب و بیومتری الیافِ دو گونه‌ی برتر صنوبر می‌باشد. علاوه براین، این پژوهش تلاش دارد از منظر کیفیت چوب، رژیم آبیاری بهینه را برای دو گونه‌ی صنوبر معرفی نموده و از نظر فیزیولوژی ارتباط بین آبیاری و کیفیت چوب را تفسیر نماید. مواد و روش‌ها: برای انجام پژوهش، با مشورت مجری طرح در ایستگاه تحقیقاتی البرز، دو گونه‌ی برتر صنوبر (اورامریکن و تبریزی) و از هر رژیم آبیاری، سه درخت برای بررسی انتخاب شدند. با استفاده از مته رویش سنج، مغزی‌هایی از پوست تا مغزِ هر درخت استخراج شده و در آزمایشگاه، ویژگی‌های آناتومی چوب و الیاف پنج حلقه‌ی آخر نمونه‌ها شامل پهنای‌حلقه‌ی رویشی، اندازه و طول آوندها، طول، قطر و ضخامت دیواره‌ی فیبرها اندازه‌گیری شدند. یافته‌ها و نتیجه‌گیری: نتایج نشان دادند که اثر مستقلِ طول دوره‌ی آبیاری بر روی پهنای حلقه‌ی رویش، طول و پهنای آوند و ضخامت دیواره‌ی فیبر معنی‌دار بوده ولی رژیم آبیاری روی طول و پهنای فیبر اثر معنی‌داری نگذاشته است. در مورد هر دو گونه، افزایش بازه‌ی آبیاری از 4 روز به 8 روز باعث کاهش سرعت رشد و در نتیجه کاهش پهنای حلقه رویش شد. نوع گونه نیز روی شدت کاهش رشد موثر بود؛ به‌نحوی که گونه‌ی تبریزی حساسیت کم‌تری نسبت به رژیم آبیاری نشان داد و کاهش بازه‌ی آبیاری در آن تاثیر اندکی روی کاهش پهنای حلقه رویش گذاشت. درمجموع می‌‌توان نتیجه‌گیری کرد که در مورد گونه‌ی اورامریکن، اگر ویژگی‌های آناتومی چوب مدنظر باشد آبیاری 8 روزه تفاوت چندانی با آبیاری 4 روزه ندارد و حتی درمورد برخی ویژگی‌ها (مانند طول الیاف)، آبیاری 8 روزه نتیجه بهتری نیز حاصل آورده است. بنابراین برای صرفه‌جویی در مصرف آب، آبیاری 8 روزه به جای آبیاری 4 روزه توصیه می‌شود. در مورد گونه‌ی تبریزی هم این گزاره کمابیش صادق است؛ چراکه به‌نظرنمی‌رسد کاهش طول الیاف این گونه به حدی باشد که افزایش 4 روزه‌ی بازه‌ی آبیاری را توجیه کند. همچنین در این پژوهش نشان داده شد که رشد قطری و طول الیاف صنوبر (به‌عنوان دو ویژگی مهم کاربردی) متأثر از مؤلفه‌های متفاوتی بوده و با مدیریت درست و شناخت مؤلفه‌های تاثیرگذار، می‌توان همزمان سرعت رشد و طول الیاف را در این گونه افزایش داد.

برای دانلود باید عضویت طلایی داشته باشید

برای دسترسی به متن کامل این مقاله و 10 میلیون مقاله دیگر ابتدا ثبت نام کنید

ثبت نام

اگر عضو سایت هستید لطفا وارد حساب کاربری خود شوید

منابع مشابه

بررسی خواص آناتومی، بیومتری و شیمیایی چوب جوان و بالغ صنوبر (Populus alba)

در این تحقیق از درختان گونة بومی populus alba در سنین 5 و 25 ساله­ای در منطقه­ای بنام مهنان واقع در شهرستان بجنورد استفاده شد. این تحقیق به بررسی برخی از خواص کاربردی آناتومیکی و شیمیایی آنها پس از تهیه مقاطع سه گانه (عرضی- شعاعی- مماسی) و آرد چوب عاری از مواد استخراجی و تهیة لیگنین‌های دیوکسان و کلازون پرداخته است. پس از انجام آزمایش‌های لازم مشاهده شد که شباهت‌های ساختاری فراوانی از لحاظ حفرا...

متن کامل

ویژگی‌های آناتومی، بیومتری، فیزیکی و شیمیایی چوب درخت بارانک (مطالعه‌ی موردی: جنگل های سنگده مازندران)

مطالعات بنیادی بر روی چوب درختان و درختچه‌های جنگلی می‌تواند امکان استفاده از آنها را در مصارف مختلف آشکار سازد، یا منجر به ایجاد بانک اطلاعاتی گونه‌های مختلف چوبی کشور ‌شود. بارانک (Sorbus tominalis L.) از گونه‌های درختی کمیاب و با ارزش جنگل‌های هیرکانی و ارسباران است. در این مطالعه برخی ویژگی‌های آناتومی، بیومتری، فیزیکی و شیمیایی چوب درخت بارانک مورد بررسی قرار گرفته است. نمونه های مورد استف...

متن کامل

بررسی خواص آناتومی، بیومتری و شیمیایی چوب جوان و بالغ صنوبر (populus alba)

در این تحقیق از درختان گونة بومی populus alba در سنین 5 و 25 ساله­ای در منطقه­ای بنام مهنان واقع در شهرستان بجنورد استفاده شد. این تحقیق به بررسی برخی از خواص کاربردی آناتومیکی و شیمیایی آنها پس از تهیه مقاطع سه گانه (عرضی- شعاعی- مماسی) و آرد چوب عاری از مواد استخراجی و تهیة لیگنین های دیوکسان و کلازون پرداخته است. پس از انجام آزمایش های لازم مشاهده شد که شباهت های ساختاری فراوانی از لحاظ حفرا...

متن کامل

ارزیابی جامع جمعیت‌های بومی شاهدانه به‌منظور ظرفیت‌سنجی تولید الیاف با بررسی ویژگی‌های آناتومی چوب و بیومتری الیاف ساقه

به‌منظور استفاده از منابع فیبری جایگزین همچون شاهدانۀ فیبری (.Cannabis sativa L) برای تأمین الیاف مورد نیاز صنایع چوب و کاغذ، شناسایی و بهره‌برداری از تنوع حداکثری این گیاه بومی در زمینه‌های مختلف صنایع سلولزی ضروری به نظر می‌رسد. از این‌رو در این بررسی برخی از جمعیت‌های شاهدانۀ ایرانی از نظر ویژگی‌های آوندی ساقه و بیومتری الیاف با هدف شناسایی جمعیت‌های دارای بیشترین مقدار فیبر چوبی و نیز جمعیت...

متن کامل

تاثیر فاصله کاشت بر دانسیته و بیومتری الیاف چوب صنوبر دلتوئیدس (مطالعه موردی در جنگل ساری)

چکیده سابقه و هدف: کارخانه چوب و کاغذ مازندران به منظور تامین مواد اولیه جهت تولید کاغذ اقدام به کشت گونه تندرشد صنوبر در فواصل کاشت مختلف نموده است. این عامل می‌تواند مقدار رویش قطری، ارتفاعی و در نهایت کیفیت چوب درختان به دلیل رقابت ریشه‌ای و تاجی در کسب نور، آب و مواد غذایی را تحت تاثیر قرار دهد. بنابراین تحقیق حاضر با هدف بررسی تاثیر فاصله کاشت و محور طولی درخت بر دانسیته خشک و خواص بیومتر...

متن کامل

بررسی تأثیر شکل‌گیری چوب کششی بر ویژگی‌های آناتومی و تشکیل لایه ژلاتینی در الیاف چوب تبریزی (P.nigra)

در این پژوهش، تأثیر شکل‌گیری چوب کششی در گونه تبریزی (P.nigra) بر ویژگی‌های آناتومی آن مطالعه شد. تراکم عناصر آوندی و اشعه چوبی در واحد سطح (N/mm²)، قطر آوندها و ابعاد اشعه چوبی در چوب کششی و نرمال اندازه‌گیری گردید. هم‌چنین، شکل‌گیری لایه ژلاتینی در سلول‌های فیبری چوب کششی بررسی شد. نتایج نشان داد که فراوانی و قطر آوندها در چوب نرمال بیشتر از چوب کششی است. در مقابل، تراکم اشعه چوبی در چوب کششی...

متن کامل

ذخیره در منابع من

ذخیره در منابع من ذخیره شده در منابع من

{@ msg_add @}

  با ذخیره ی این منبع در منابع من، دسترسی به آن را برای استفاده های بعدی راحت تر خواهید کرد

دانلود متن کامل

برای دسترسی به متن کامل این مقاله و 10 میلیون مقاله دیگر ابتدا ثبت نام کنید

ثبت نام

اگر عضو سایت هستید لطفا وارد حساب کاربری خود شوید


عنوان ژورنال:

دوره 25  شماره 2

صفحات  153- 164

تاریخ انتشار 2018-08-23

با دنبال کردن یک ژورنال هنگامی که شماره جدید این ژورنال منتشر می شود به شما از طریق ایمیل اطلاع داده می شود.

میزبانی شده توسط پلتفرم ابری doprax.com

copyright © 2015-2021