کلمات ترکی ‌ـ ‌مغولی در کلیات شمس

نویسندگان

  • بدریه قوامی استادیار دانشگاه آزاد اسلامی واحد سنندج
  • محمد شادروی منش استادیار دانشگاه خوارزمی تهران
  • محمود عابدی استاد دانشگاه خوارزمی تهران
چکیده

غزلیات مولانا در میان آثار شاعران فارسی، افزون بر جنبه‌های بسیارِ دیگر، از لحاظ واژه‌ها نیز بی­‌همتاست. گستردگی دایرۀ واژه‌های مولانا به تناسب وسعت مفاهیم و مضامین شعر اوست. ذهن سیّال او، هم­چنان­که غالباً در ابداع و خلق معنی فعال است، در لفظ نیز از تنگنای واژه­‌های رسمی آزاد است و تجارب تازه­ در موضوع و وزن، خود به خود سخن او را از کلمات و ترکیبات تازه مشحون کرده است. شماری از کلمات شعر مولانا ترکی‌ ـ ‌مغولی هستند. از این شمار بعضی همراه میراث زبانی و ادبی اهل خراسان به وی رسیده‌­اند و برخی به سبب حضور در قونیه و صحبت و الفت با ترک­‌زبانان به شعر او راه یافته‌­اند. جست‌و‌جو در تعداد و تشخیص و تمییز این دو گروه در حد خود فوایدی دارد که شناسایی نوع گرایش مولانا به زبان ترکی و میزان تأثیر زبان و گفتار بعضی از پیرامونیان در شعر او، از جمله آن‌هاست. بررسی‌ها نشان می‌دهد که تاکنون چنان­که باید به جمع و توضیح این مجموعه پرداخته نشده است و معنی پیشنهادی بعضی از شارحان شعر مولانا برای دسته­‌ای از آن‌ها نیز جای تأمل دارد. در مقالۀ حاضر، با اشاره به انواع لغات ترکی ‌ـ‌ مغولی در غزلیات شمس و نوع تصرف مولانا در آن‌ها، به طرح معنی واژه­‌هایی پرداخته شده است که پیش از او در نظم و نثر فارسی به کار رفته­‌اند. این جست‌و‌جو علاوه بر تأکید بر وسعت دایرۀ واژگان، در حد خود می‌­تواند خوانندگان و محققان را در شناخت زبان .شعر مولانا یاری دهد

برای دانلود باید عضویت طلایی داشته باشید

برای دسترسی به متن کامل این مقاله و 10 میلیون مقاله دیگر ابتدا ثبت نام کنید

ثبت نام

اگر عضو سایت هستید لطفا وارد حساب کاربری خود شوید

منابع مشابه

کلمات ترکی (ترکی مغولی و عثمانی) در غزلیّات مولوی

جلال‌‌الدین محمّد مولوی زبان و ادب اهل خراسان را آموخته بود و در میراث زبانی او کلماتی از زبان ترکی و ترکی مغولی وجود داشت. از سوی دیگر، او در سال‌های شاعری خود، در حوزه‌ای می‌زیست که زبان عامّۀ مردم آن ترکی عثمانی بود. از این رو طبیعی است که در شعر او کلماتی ترکی دیده شود؛ هم از آن کلماتی که در آثار فارسی پیش از او به کار رفته‌اند و هم از گروهی که برای نخستین بار آن‌ها را در شعر فارسی و در شعر ا...

متن کامل

ارتباط زبانهای ترکی و مغولی و خطا در تشخیص واژه های دخیل ترکی و مغولی در زبان فارسی

 زبان­شناسان، اغلب، زبان­های دنیا را در قالبِ خانواده­ های بزرگِ زبانی تقسیم بندی کرده­ اند. در مورد پیوندِ زبان­های ترکی و مغولی دو دیدگاه متفاوت وجود دارد؛ یکی از دیدگاه­ها، بیانگر هم ­خانواده بودن این دو زبان بوده و دیدگاه دیگر، با نپذیرفتن نگرش نخست، به پیوندی بینازبانی میان این دو زبان معتقد است. پیروان دیدگاهِ نخست، بر این باورند که دو زبان ترکی و مغولی در گذشته ­های دور از یک زبانِ واحد منشعب...

متن کامل

بازتاب چهره ساقی در کلیات شمس مولانا

بازتاب چهره ساقی در کلیات شمس (غزلیات )مولانا چکیده اگرچه معنای اولیه ساقی "شراب ریزی باده گردانی" است،در متون عرفانی اما با حفظ کارکرد اولیه اش، توسع مفهومی یافته،به مقام"جان جانان و ساقی باقی"هم رسیده است. وقتی مرکزی ترین موضوع هستی شناسان مولوی عشق است،وشادی و بی غمی از اصلی ترین مظاهر آن، پیداست ساقی هم چه نقش محوری خواهد داشت،تاآنجاکه مولانا حتی برای رهایی از یگانه غم خود که هم...

متن کامل

بازتاب چهره ساقی در کلیات شمس مولانا

بازتاب چهره ساقی در کلیات شمس (غزلیات )مولانا چکیده اگرچه معنای اولیه ساقی "شراب ریزی باده گردانی" است،در متون عرفانی اما با حفظ کارکرد اولیه اش، توسع مفهومی یافته،به مقام"جان جانان و ساقی باقی"هم رسیده است. وقتی مرکزی ترین موضوع هستی شناسان مولوی عشق است،وشادی و بی غمی از اصلی ترین مظاهر آن، پیداست ساقی هم چه نقش محوری خواهد داشت،تاآنجاکه مولانا حتی برای رهایی از یگانه غم خود که هم...

متن کامل

ذخیره در منابع من

ذخیره در منابع من ذخیره شده در منابع من

{@ msg_add @}

  با ذخیره ی این منبع در منابع من، دسترسی به آن را برای استفاده های بعدی راحت تر خواهید کرد

دانلود متن کامل

برای دسترسی به متن کامل این مقاله و 10 میلیون مقاله دیگر ابتدا ثبت نام کنید

ثبت نام

اگر عضو سایت هستید لطفا وارد حساب کاربری خود شوید


عنوان ژورنال:

دوره 12  شماره 54

صفحات  231- 259

تاریخ انتشار 2014-08-23

با دنبال کردن یک ژورنال هنگامی که شماره جدید این ژورنال منتشر می شود به شما از طریق ایمیل اطلاع داده می شود.

میزبانی شده توسط پلتفرم ابری doprax.com

copyright © 2015-2021