مقاله

عقد باطل(فاسد) در فقه امامیه و عامه، حقوق ایران و مصر

چکیده

بطلان، وضعیت یک عمل حقوقی است که از نظر حقوقی معتبر نبوده و فاقد آثاری است که در صورت صحت، از آن انتظار می رفت. درحقیقت، عمل حقوقی باطل، عملی است که فاقد یکی از ارکان اساسی بوده و با تنفیذ بعدی، اعتبار پیدا نمی کند. فقهای امامیه، کلمه بطلان را در معنای عام، شامل عدم نفوذ نیز می دانند. در این پژوهش، درصدد هستیم مفهوم بطلان عقد و تفاوت آن با نهادهای همانند آن همچون فساد، عدم نفوذ، رجوع از عقد، تعلیق و... را در فقه امامیه، مذاهب اربعه و حقوق ایران بیان کنیم و از آن جا که مفهوم بطلان در حقوق مصر(به عنوان یک کشور اسلامی مبتنی بر فقه عامه) با مفهوم بطلان در حقوق کشورمان متفاوت است، تفاوت های آن ها را مورد نقد و بررسی قرار دهیم.

اسناد مشابه

  • تاملی بر ارث غرقی و مهدوم‌علیهم ازمنظر فقه امامیه و حقوق ایران،مصر وعراق

    مقاله۲۰۲۴مطالعات تطبيقي حقوق كشورهاي اسلاميعبدالجبار زرگوش نسب، معصومه حسین زاده

    این پژوهش به ارث مردگان دستجمعی در یک حادثه ومعلوم نبودن تاریخ فوت هریک از آنان از نظر فقه امامیة ونظام حقوقی ایران ، مصر وعراق از مباحث مهم فقهی و حقوقی است. در فقه امامیه، شرط توارث، حیات وارث ولو یک لحظه پس از فوت مورث است و باقی موارد، یعنی زمانی که چند نفر هم زمان فوت شده با

  • صورت‌بندی آثار عقد مراعی در فقه امامیه و حقوق ایران

    مقاله۲۰۲۵پژوهشنامه حقوق اسلامیجواد نیک‌نژاد

    «مُراعی» وضعیت حقوقی عقدی است که به‌علت وجود مانع، بقای آن مجهول است؛ مانع مذکور اصولاً تعلق حق ثالث نسبت به مورد معامله است. پاسخ به این دو سوال شایان توجه است که اولاً، آیا مراعی وضعیت حقوقی مستقلی در عرض سایر وضعیت‌های شناخته‌شده حقوقی است؟ ثانیاً، سرنوشت نهایی عقد مراعی در صو

  • آثار فساد یا بطلان عقد یا ایقاع بر مال مقبوض(در فقه امامیه و حقوق ایران) و تطبیق آن با حقوق مصر

    مقاله۲۰۱۷پژوهش های فقه و حقوق اسلامیزینب حسامی، عباس کلانتری، محسن شاکری

    در پژوهش حاضر، آثاری که بطلان یا فساد معامله می‌تواند بر مال مأخوذه (مقبوضه) داشته باشد، مورد بررسی قرار می‌گیرد و دیدگاه‌های برخی از فقهای امامیه و حقوقدانان ایران در این زمینه بیان می-شود. فقهای امامیه، تأثیر بطلان عقد بر مال مأخوذه را در عدم انتقال ملکیت، ضمان عین و منافع (اعم

  • آثار فساد یا بطلان عقد یا ایقاع بر مال مقبوض(در فقه امامیه و حقوق ایران) و تطبیق آن با حقوق مصر

    مقالهپژوهش های فقه و حقوق اسلامیعباس کلانتری، abbas kalantari yazd uniدانشگاه یزد زینب حسامی، zeynab hesami tehran uniدانشگاه تهران محسن شاکری، mohesen shaery tehran uniدانشگاه تهران

    در پژوهش حاضر، آثاری که بطلان یا فساد معامله می تواند بر مال مأخوذه (مقبوضه) داشته باشد، مورد بررسی قرار می گیرد و دیدگاه های برخی از فقهای امامیه و حقوقدانان ایران در این زمینه بیان می-شود. فقهای امامیه، تأثیر بطلان عقد بر مال مأخوذه را در عدم انتقال ملکیت، ضمان عین و منافع (اعم

  • اثر عقد بر شرط از حیث لزوم و جواز: مطالعه تطبیقی فقه امامیه و حقوق ایران و مصر

    مقاله۲۰۲۵مطالعات تطبيقي حقوق كشورهاي اسلامياحمد صابری مجد، مهدی میری، محمدرضا خدرویسی، رضا محمدی

    در خصوص تأثیر عقد بر شرط و تبعیت یا عدم تبعیت تعهد تبعی، دیدگاه‌های مختلفی وجود دارد. مشهور فقهای امامیه، قائل به تبعیت شرط از عقد از حیث لزوم و جواز هستند؛ بنابراین، شرط جایز ضمن عقد جایز، الزام‌آور نیست. در مقابل، برخی دیگر شرط را تا پایان حیات حقوقی قرارداد، لازم‌الوفا دانسته‌

  • قابلیت اشتراط سقوط خیار قبل از عقد در فقه امامیه و حقوق ایران

    مقاله۲۰۲۳فصلنامه علمی پژوهشی فقه (کاووشی نو در فقه اسلامی)جعفر نظام الملکی(نویسنده مسئول)، محمد صالحی مازندرانی

    خیار از زمرۀ حقوق است و نه احکام؛ از‌این‌رو می‌توان آن را ساقط نمود. منظور از سقوط خیار قبل از عقد از‌میان‌بردن سبب و مقتضی حق خیار است و نه اسقاط آن پس از ایجاد. دربارۀ قابلیت شرط سقوط خیار قبل از عقد در فقه امامیه وحقوق موضوعه ایران تردید وجود دارد. شرط سقوط خیار قبل از عقد ممک