افعال دومفعولی در زبان فارسی: تعامل میان نحو و کلام
چکیده
در این مقاله ساختار افعال دو مفعولی در زبان فارسی مورد بررسی قرار میگیرد. چنین بررسیای در چارچوب دستور ساختاری گلدبرگ (زیر چاپ)، نگاهی متفاوت (غیر خطی) به چنین افعالی دارد. یکی از اهداف این پژوهش، تبیین ویژگیهای درونی ساختارها و تعیین انواع ساختارهای افعال دو مفعولی در زبان فارسی است. در این مقاله درصددیم تا با نمایش تمایزات ساختاری افعال دو مفعولی در زبان فارسی، نقطة تلاقی نحو و کلام را نیز نشان دهیم. علاوه بر تفاوتهای نحوی و صوری می توان به تمایزات کاربردی و کلامی نیز اشاره کرد. این مهم، تنها با نگاهی تعاملی (میان نحو و کلام) و به بیان دیگر، رویکردی صوری- نقشی میسر خواهد بود. بررسی دادههای فارسی نشان میدهد که تأثیر ساخت اطلاع و تعامل آن با پذیرا و کنشرو در چنین ساختارهایی اجتناب ناپذیر است. بنابراین این بررسی نشان میدهد عوامل کاربردی، همگام با عوامل نحوی / صوری در عملکرد وابسته های اسمی تأثیرگذار هستند. ساخت اطلاع بر نحوة توزیع وابستههای اسمی و میزان سیطرة آن ها در جملات فارسی تأثیر بسزایی دارد. از این رو، این ساختارها علاوه بر تمایزات صوری، تفاوت های اطلاعی نیز دارند. در نتیجه، با اتکای به توجیه های نحوی در کنار ملاحظات کاربردی، میتوان به تبیین چندجانبه و جامعی که هدف اصلی این پژوهش است، دست یافت.