ژئوشیمی و پتروژنز تونالیت منطقه ایجو، شمال غرب شهر بابک (استان کرمان)، با تأکید بر ماگماتیسم آداکیتی
Abstract
استوک پورفیری ایجو بخشی از پهنه ماگمایی ارومیه-دختر است و در 72 کیلومتری شمال غرب شهرستان شهر بابک و 147 کیلومتری شمال غرب-غرب کانسار مس سرچشمه دیده می شود. این استوک به صورت یک توده گرانیتوئیدی نیمه نفوذی به سن میوسن بالایی (5/0±27/9 میلیون سال) در سنگ های آذرآواری و آتشفشانی ائوسن نفوذ کرده و باعث ایجاد کانه زایی و دگرسانی در منطقه شده است. سنگ های نفوذی منطقه ایجو مانند: تونالیت و کوارتزدیوریت از کانی های پلاژیوکلاز، بیوتیت و هورنبلند تشکیل شده که در زمینه کوارتز و به مقدار ناچیزی فلدسپارپتاسیم و کانی های ثانویه قرار گرفته است. بافت بیشتر این سنگ ها پورفیری است. بررسی های سنگ نگاری و تجزیه های ژئوشیمیایی نشان می دهد که سنگ های تونالیتی منطقه ایجو در گروه کالک آلکالن و در ارتباط با ماگماتیسم قوس حاشیه قاره ای قرار می گیرند. نسبت های بالای ba/nb (میانگین ppm 101) و ba/ta (میانگین ppm 1326) و همچنین، چگونگی توزیع عناصر کمیاب بهنجار شده نسبت به گوشته اولیه نشانگر محیط تشکیل مرتبط با فرورانش برای سنگ های گرانیتوئیدی منطقه ایجو است. بررسی شواهد ژئوشیمیایی از جمله: مقادیر sio2>56 درصد، al2o3> 15درصد، mgo 3 درصد، sr>300 ppm، yb 20 ppm، غنی شدگی بسیار زیاد lree و غنی شدگی بسیار اندک hree نشان می دهند؛ ماگمای تشکیل دهنده سنگ های تونالیت ایجو گرایش آداکیتی پرسیلیس دارد. نبود بی هنجاری منفی عناصر ba و eu در نمونه های مورد اشاره بیانگر عدم ذوب بخشی پوسته پایینی در تشکیل این سنگ ها است. بنابراین، ماگمای آداکیتی در اثر ذوب پوسته اقیانوسی فرورو در گوشته و طی مراحل انتهایی فرورانش یا پس از فرورانش به وجود آمده است.