بررسی رابطه بین بعد فراکتال و ویژگی‌های مورفومتریک شبکه‌زهکشی (مطالعه موردی: حوزه آبخیز دشت یزد-اردکان)

Authors

  • علی طالبی استاد، دانشکده منابع طبیعی و کویرشناسی، دانشگاه یزد، یزد، ایران.
  • مژده محمدی دکتری علوم و مهندسی آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی و کویرشناسی، دانشگاه یزد، یزد، ایران.
Abstract:

الگوی شبکه­ های زهکشی جزء شاخص ­ترین چشم‌اندازهای سطح زمین محسوب می­ شوند که اساس بسیاری از مدل­ های هیدرولوژیکی و ژئومورفولوژیکی است. با توجه به خصوصیات ژئومورفولوژیکی منطقه، هر کدام از شبکه‌های زهکشی ویژگی­های فراکتالی از خود نشان می‌دهند که به صورت کد یا عدد بدون بعد نشان داده می‌شود. در واقع، هندسه فراکتال زبان ریاضی است که به صورت، ابزاری کمی برای بررسی ژئومورفولوژی شبکه­ های زهکشی و مدل‌سازی بسیاری از پدیده­ های پیچیده طبیعی مورد استفاه قرار می‌گیرد. ابعاد فراکتالی شبکه‌زهکشی در حوزه­‌های آبخیز، معرف میزان تشابه ژئومورفولوژیکی در بین آن­ها است. در تحقیق حاضر، ابعاد فراکتالی شبکه ­زهکشی حوزه‌آبخیز دشت یزد- اردکان با استفاده از تعدادی از شاخص ­های مورفومتریک مورد بررسی قرار گرفت. همبستگی بین شاخص ­های مورفومتری و بعد فراکتال شبکه ­زهکشی محاسبه گردید. مقادیر عددی بعد فراکتال برای سه سازند زمین‌شناسی منطقه مورد مطالعه به‌دست آمد که میانگین بعد فراکتال 1/149 نشان‌دهنده‌ی سازند آهک تفت، میانگین بعد فراکتال 1/161، بیان گر سازند گرانیت و مقدار 1/207 نشان‌دهنده سازند کهر است. بیشترین مقدار عددی بعد فراکتال در سازند کهر(1/279) و کمترین آن در سازند تفت (1/046) محاسبه شد. نتایج آزمون تجزیه واریانس یک‌طرفه نشان داد بین میانگین بعد فراکتال سه سازند زمین‌شناسی با اطمینان 0/99 اختلاف معنی‌دار وجود دارد. نتایج روابط معنی‌داری بین ابعاد فراکتال شبکه‌زهکشی و شاخص‌های مورفومتریک نشان می‌دهد. بالاترین ضریب همبستگی متعلق به روابط رگرسیونی بین تراکم شبکه‌زهکشی و بعد فراکتال است ( در سطح 0/99). در پایان می‌توان نتیجه‌گیری نمود که بعد فراکتال، شاخص نسبتاً دقیق در ارائه خصوصیات مورفومتریک و ژئومورفولوژیک شبکه­های زهکشی است که جزئیات شکل و پیچیدگی­های موجود در شبکه‌زهکشی را به صورت یک شاخص بدون بعد نشان می‌دهد.

Upgrade to premium to download articles

Sign up to access the full text

Already have an account?login

similar resources

بررسی خصوصیات ژئوشیمیایی رخساره‌های واحد دشت‌سر ( مطالعه موردی : حوزۀ آبخیز دشت یزد – اردکان )

عناصر نادر خاکی (REE) در میان عناصر کمیاب کمترین انحلال دارند و بنابراین نسبت به دیگر عناصر طی فرایند هوازدگی تحرک کمتری دارند و همچنین خصوصیات REE به­ طور عمده وابسته به منشأ می­باشد. در این تحقیق 73 نمونه سطحی در قالب رخساره­های ژئومورفولوژی تیپ­های واحد دشت­سر به منظور مقایسه مقادیر REE و شاخص­های REE و اندازه­گیری ترکیبات اصلی و محاسبه شاخص شیمیایی تغییر از رخساره­های مختلف جمع­آوری گردید. ...

full text

مقایسه شاخص‌های زبری آلماراس و زنجیر در دشت‌سرهای مناطق خشک (مطالعه موردی حوزه دشت یزد- اردکان)

Soil surface roughness (SSR) is one of the important factors in wind and water erosion studies and control. Several parameters such as surface rock fragments influence SSR. Main objectives of this paper are to study and compare (Allmarass) random roughness (RR) and tortuosity (Tb) indices in coarse, medium and fine grain plains of Yazd-Ardakan and investigate the relationship between indices an...

full text

بررسی زمانی و مکانی کیفیت آب‌های زیرزمینی با استفاده از زمین آمار (مطالعه‌ موردی حوزه آبخیز دشت یزد - اردکان)

Yazd – Ardakan Plain located at the Iranian Center.Most of the population in Yazd Province located at the this plain So Temporal and spatial Groundwater Quality is necessary to study.In order to study groundwater quality variations we drew on the Thirty groundwater samples fromYazd Regional Water Authority related to Yazd Ardakan plain 2002-2010 using Simple Kriging were collected and analyzed ...

full text

بررسی و مقایسه تغییرات اقلیمی مناطق دشتی و کوهستانی در دوره 2030-2010 (مطالعه موردی: حوضه آبخیز دشت یزد- اردکان)

دلایل و شواهد زیادی در مورد تغییر اقلیم در سراسر دنیا وجود دارد. در سال‌های اخیر بررسی تاثیرات تغییر اقلیم بر مناطق مختلف، توجه دانشمندان را به خود جلب کرده است. در این پژوهش، تغییرات اقلیمی حوضه آبریز دشت یزد- اردکان در دو ایستگاه کوهستانی و دشتی (به عنوان مناطق تغذیه و تخلیه آبخوان)، با استفاده از سناریوهایA2 ، A1B و B1 از مدل HadCM3 در نرم افزار لارس مورد بررسی قرار گرفت. دوره شبیه‎سازی مربو...

full text

بررسی روند زمانی و مکانی شاخص منابع آب زیرزمینی (مطالعه موردی: دشت یزد– اردکان)

دشت یزد-اردکان در سال‌های اخیر با افت چشمگیر سطح آب زیرزمینی مواجه شده است. می‌توان انتظار داشت با بررسی خشکسالی هیدروژئولوژیکی به مدیریت صحیح آبخوان این دشت کمک کرد. در مطالعه حاضر به منظور بررسی خشکسالی هیدروژئولوژیکی از شاخص منابع آب زیرزمینی (Groundwater Resource Index:GRI) در مقیاس سالانه و داده‌های 30 پیزومتر  واقع در دشت یزد - اردکان  با طول دوره آماری مشترک 10 ساله (1390-1381) استفاده گ...

full text

My Resources

Save resource for easier access later

Save to my library Already added to my library

{@ msg_add @}


Journal title

volume 9  issue 2

pages  1- 16

publication date 2020-02-20

By following a journal you will be notified via email when a new issue of this journal is published.

Hosted on Doprax cloud platform doprax.com

copyright © 2015-2023