هزار و یک شب، هزار و یک جلوه تخیل (بررسی تطبیقی آثار صنیع الملک با آثار چاپ سنگی میرزا علی قلی خویی)
Abstract
این پژوهش با بررسی تاریخ قاجار در دوران ناصرالدین شاه آغاز شده است. در ادامه به خواستگاه مدرنیته درایران پرداخته و سپس شرح مختصری از کتاب هزار و یکشب اشاره شده و دو هنرمند برجسته ی آن دوره، "ابوالحسن غفاری (صنیع الملک)" در مقام نقاش دربار، و " میرزا علی قلی خوئی " هنرمند آزاد آن عصر معرفی شده است. اصل این پژوهش، بررسی و تطبیق دوازده مجلس از نقاشی های صنیع الملک (نسخه ی 1269 ه.ق) ، با دوازده مجلس از میرزا علی قلی خوئی (نسخه ی چاپ سنگی 1272 ه.ق) از همان حکایات کتاب هزار و یکشب است؛ در تطبیق این مجالس از دو هنرمند هم عصر، هدف اصلی پژوهش و بررسی قوّه ی تخیُّلِ دو هنرمند از متنی یکسان می باشد که جدای از هم و در یک دوره ی نزدیک زمانی با دو شیوه ی متفاوت (نقاشی آبرنگ و چاپ سنگی) مصور شده است ؛ و اینکه مدرنیته و تجارب خود هنرمند تا چه میزان در خلق این آثار تاثیر گذار و دخیل بوده است؟. گردآوری مطالب ، منابع مکتوب و اسناد مربوطه به صورت کتابخانه ای و بررسی از اصل آثار و در برخی موارد با ریشه یابی عناصر تصویری از سایر آثار آنها صورت گرفته و در پاره ای به اسناد تصویری (عکس) پیوند داده شده است. حاصل کلام این بررسی مواردی متفاوت و در برخی موارد نتایجی مشترک، از لحاظ عناصر بصری را در پی داشت.