تنوع ژنتیکی برخی ارقام گندم نان (triticum aestivum) با استفاده از نشانگرهای مولکولی ریزماهواره و صفات فیزیولوژیک رنگیزه های گیاهی و پرولین تحت تنش سرمای بهاره
Abstract(in Persian; no English abstract is available)
چکیده گیاهان همواره در معرض طیف وسیعی از تنش های غیر زیستی هستند که این تنش ها اثرات نامطلوبی بر بقا، رشد، کیفیت و کمیت محصولات کشاورزی دارند سرما یکی از این تنش هاست که در فصل بهار همزمان با شروع رشد گندم، تحمل گیاه به دماهای پایین کاهش پیدا می کند و در نتیجه برخی از قسمت های گیاه با توجه به مرحله نمو گندم صدمه ببیند. تنوع ژنتیکی 20 رقم گندم نان با استفاده از نشانگرهای مولکولی و صفات فیزیولوژیک مرتبط با تحمل به تنش سرمای بهاره، اسیدآمینه پرولین و رنگدانه های گیاهی (کلروفیل a، کلروفیل b، کلروفیل a+b و کارتنوئید) ، بررسی گردید. برای صفات فیزیولوژیک، گیاهان در مرحله خوشه رفتن و معادل با کدهای زیداکی 50 الی 68، به طور مصنوعی در معرض تنشهای دمایی در سطوح °c8 ( به عنوان شاهد)، °c2، °c0 و °c2- در یک آزمایش فاکتوریل، فاکتور دما در 4 سطح و فاکتور ژنوتیپ در 20 سطح و در قالب طرح کاملاً تصادفی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که اثر متقابل رقم در سرما در هر دو صفت در سطح احتمال 1 درصد معنی دار بود. جهت تعیین روابط ژنتیکی بین ارقام مورد مطالعه تجزیه خوشه ای به روش upgmaانجام و ارقام مورد بررسی در شرایط تنش شدید (c° 2-) به 4 گروه و دمای شاهد به 3 گروه تقسیم شدند. بررسی تنوع ژنتیکی در بخش مولکولی با استفاده از 13 جفت نشانگر ریزماهواره انجام شد که 12 جفت از آغازگرها توانستند چند شکلی مطلوبی را ظاهر سازند. تعداد آللهای تولید شده به ازای هر آغزگر از 1 تا 5 متغیر بود. میانگین تعداد آلل در هر لوکوس 91/2 و در مجموع 35 آلل شناسایی شد. میزان محتوای اطلاعات چند شکلی از 45/0 تا 88/0 متغیر بوده و میانگین آن برابر 65/0 بود. فواصل ژنتیکی با استفاده از ضرایب تشابه جاکارد محاسبه گردیده و تجزیه خوشه ای با استفاده از الگوریتم upgma انجام گرفت و بدین ترتیب 20 رقم مورد بررسی در 4 گروه قرار گرفتند. تجزیه به مختصات اصلی نیز 8 مولفه را مشخص نمود که در مجموع توانستند بیش از61/69% از کل تغییرات را توجیه کنند. سرانجام بر اساس تحقیق حاضر، در ویژگی پرولین ارقام لاین آ و اروم به ترتیب دارای کمترین و بیشترین مقدار و در ویژگی مقدار رنگیزه گیاهی ارقام سیوند و افلاک به ترتیب دارای کمترین و بیشترین مقدار شناسایی شدند. به طور کلی نتایج آزمایش نشان داد که تنش سرمای بهاره واکنش های متفاوتی را در بین ارقام موجب شده است و از این نظر تنوع ژنتیکی کافی بین ژنوتیپ ها وجود دارد.