الگوی فضایی نابرابری توسعه در مناطق 22گانه کلانشهر تهران

نویسندگان

  • زنجری, نسیبه
  • صادقی, رسول
چکیده مقاله:

مقدمه: در یک قرن اخیر، نسبت شهرنشینی در ایران چهار برابر افزایش یافته است و در حال حاضر سه‌چهارم جمعیت کشور در شهرها زندگی می‌کنند. روند شتابان گذار شهری در ایران با افزایش تمایز و نابرابری نه‌تنها بین شهرها، بلکه درون شهرها و بین مناطق مختلف شهری همراه بوده است. ازاین‌رو، یکی از ویژگیهای بارز کلان‌شهر تهران، نابرابری فضایی و منطقه‌ای آن است. در این راستا، هدف اصلی مقاله بررسی میزان و الگوهای نابرابری فضایی با استفاده از سنجش و پهنه‌بندی توسعه اقتصادی و اجتماعی مناطق 22 گانه شهر تهران است. روش: مقاله در چارچوب سطح‌بندی توسعه‌ای طراحی شده و روش تحقیق آن، توصیفی-تحلیلی است. در سنجش توسعه‌یافتگی مناطق از شیوه تصمیم‌گیری چندشاخصه (MCDM) استفاده شده است. تعداد 16 شاخص اقتصادی و اجتماعی از داده‌های سرشماری 1390 شهر تهران استخراج و بر مبنای به‌کارگیری دو تکنیک تاپسیس و تحلیل عاملی، سطح توسعه مناطق سنجش شده است. یافته‌ها: بیشترین درجه توسعه‌یافتگی به منطقه 3 و کم‌ترین آن به منطقه 17 تهران تعلق دارد. بالاترین نمره توسعه‌یافتگی، به‌ترتیب، برای مناطق 3، 1، 2، 6 و 5 و پایین‌ترین آن، به‌ترتیب، برای مناطق 17، 19، 18، 15، 16 و 20 شهری تهران به‌دست آمد. نتایج دو تکنیک تاپسیس و تحلیل عاملی در سنجش و رتبه‌بندی میزان توسعه‌یافتگی مناطق 22 گانه شهری تهران تقریباً یکسان و از همبستگی مثبت و بسیار بالایی (99/0) برخوردار بود. بر مبنای تحلیل خوشه، مناطق شهری تهران ازنظر درجه توسعه اقتصادی و اجتماعی در پنج گروه سطح‌بندی شدند؛ چهار منطقه 3، 1، 2 و 6 مناطق توسعه‌یافته (برخوردار) شهر تهران هستند. دو منطقه 5 و 7 نسبتاً توسعه‌یافته محسوب می‌شوند. سطح توسعه در شش منطقه 4، 8، 22، 13، 21 و 11 متوسط است و پنج منطقه 10، 14، 9، 12 و 20 در گروه مناطق کم‌تر توسعه‌یافته قرار دارند. درنهایت، پنج منطقه 16، 15، 18، 19 و 17 مناطق توسعه‌نیافته (خیلی محروم) تهران هستند. بحث: نتایج دلالت بر آن دارد که بین مناطق مختلف شهر تهران ازنظر سطح توسعه اقتصادی و اجتماعی تفاوت محسوس و معناداری وجود دارد. مناطق کم‌تر توسعه‌یافته و توسعه‌نیافته بیشتر در جنوب و جنوب شرقی شهر هستند، مناطق متوسط و نسبتاً توسعه‌یافته در مرکز و غرب شهر تهران قرار دارند و مناطق توسعه‌یافته (برخوردار) در شمال شهر واقع شده‌اند. بدین ترتیب، نابرابری فضایی در ابعاد مختلف توسعه‌ای مشخصه بارز کلان‌شهر تهران است و فضاهای نابرابر شهری عامل کلیدی توسعه ناپایدار شهری محسوب می‌شود.

برای دانلود باید عضویت طلایی داشته باشید

برای دانلود متن کامل این مقاله و بیش از 32 میلیون مقاله دیگر ابتدا ثبت نام کنید

اگر عضو سایت هستید لطفا وارد حساب کاربری خود شوید

منابع مشابه

تحلیل الگوی رشد کالبدی- فضایی کلانشهر تهران

شناخت الگوی رشد فضایی شهرهای اصلی کشورها از جمله کلانشهر تهران، برای تدوین سیاست‌های مناسب و دستیابی به توسعه پایدار ضروری است. بر این اساس، این پژوهش بر مبنای مسأله چگونگی الگوی رشد فضایی کلانشهر تهران شکل گرفت. سپس با تبیین نظری مسأله مذکور در چارچوب نظریه توسعه پایدار و رشد هوشمند شهری، سه فرضیه ارایه و با روش توصیفی-تحلیلی ارزیابی شد. در این چارچوب، با گردآوری داده‌های مورد نیاز به روش کتاب...

متن کامل

تحلیل و بررسی الگوی توسعه فضایی کلانشهر مشهد

در دنیای امروز ابزارها و تکنیک­های برنامه­ریزی شهری پیشرفت بسیار زیادی داشته­اند؛ لذا، نظریه‌پردازان برنامه­ریزی شهری از مدل­های مختلفی جهت سنجش رشد و توسعه کلانشهرها استفاده می کنند. در پژوهش حاضر که از نوع توصیفی- تحلیلی می باشد، محققین با استفاده از روش­های کمی تراکم جمعیت، اندازه متروپل، مدل آنتروپی و مدل هلدرن، با هدف شناخت الگوی توسعه فضایی کلانشهر مشهد، پرداخته­اند. نتایج به دست آمده نشا...

متن کامل

مدل گسترش فضایی کلانشهر تهران

در مقاله حاضر به بررسی روند تحولات شهرنشینی و همچنین روند تـعـیـیـراتجمعیتی در تهران پرداخته شده و روند مهاجرت به کلانشهر تهران به بحث گذاشتهمی شود . تهران با 52 نقطه شهری پیرامونی و دوازده شهرستان تابعه خـود مـجـمـوعـهشهری را در مقیاس ملی و منطقه ای به نام ” مجموعه شهری تهران “ به وجود آورده است کهمی تواند نمونه ای شاخص از پدیده ی ” بیش از حد شهری شدن “ با حاکمیت الگوی نامناسبو بیمار گونه ی می...

متن کامل

ارزیابی ارتباط فضایی در عناصر گردشگری کلانشهر تهران (مناطق مورد مطالعه: منطقه 1 و 12)

شناخت و تحلیل ارتباط فضایی میان عناصر گردشگری یکی از مهمترین و ضروری‌ترین عواملی است که ارتباط تنگاتنگی با نوع تاثیرگذاری و تاثیرپذیری گردشگران از محیط شهری دارد. هدف از این پژوهش تحلیل ارتباط فضایی در عناصر گردشگری مناطق یک و دوازده کلانشهر تهران می‌باشد. در این راستا، از روش تحقیق توصیفی، تحلیلی استفاده شد. در این چارچوب در فرایند مسئله‌شناسی و چارچوب نظری از مطالعات اسنادی و در تحلیل تجربی ا...

متن کامل

بررسی انتقادی رویکردهای نظری در تحلیل نابرابری فضایی (با تأکید بر نابرابری فضایی در تهران معاصر)

موضوع این پژوهش بررسی انتقادی رویکردهای نظری مشخصی ست که به عنوان چارچوبی کلی برای تحلیل نابرابری فضایی در تهران معاصر به کار گرفته شده‌اند. هدف از این کار آن است که سهم نظری هر پژوهش در ارتباط با باقی پژوهش‌ها مشخص شود و ضمن فهم چارچوب کلی تحلیل نابرابری فضایی، امکانات طرح و بسط نظریات در این زمینه مورد توجه قرار گیرد. علاوه بر این، امید است تا با روشن ساختن مؤلفه‌های اصلی تبیین نابرابری فضایی...

متن کامل

منابع من

با ذخیره ی این منبع در منابع من، دسترسی به آن را برای استفاده های بعدی آسان تر کنید

ذخیره در منابع من قبلا به منابع من ذحیره شده

{@ msg_add @}


عنوان ژورنال

دوره 17  شماره 66

صفحات  149- 184

تاریخ انتشار 2017-10

با دنبال کردن یک ژورنال هنگامی که شماره جدید این ژورنال منتشر می شود به شما از طریق ایمیل اطلاع داده می شود.

کلمات کلیدی

کلمات کلیدی برای این مقاله ارائه نشده است

میزبانی شده توسط پلتفرم ابری doprax.com

copyright © 2015-2023