موضوع این نوشتار، بررسى اختلاف آرا در مسأله کاربست حکمت احکام در استنباط حکم، در تضییق و توسعه دلیل به واسطه آن است. تعابیر »الحکمة لاتعمم و لاتخصص«، »عدم الإطراد إثباتاً و نفیاً«، »الحکم لایدور مدار الحکمة«، و »لایکون جامعاً و لا مانعاً« تعابیر معروفى در ادبیات فقهى و اصولى معاصر است. برخى حکمت را نیز مانند علت، معمم دانسته‏اند. اخیراً متفرع بر مبناى تعمیم به حکمت، اقول دیگرى نیز مطرح شده است. از د...

مفسران مسلمان بر اساس میزان پایبندی به ظواهر آیات و روایات گوناگون و یا رهیافت اصول‌گرایان در تفسیر کلام خداوند، در تفسیر عرفانی و تأویل آیات، مواضع مختلفی را برگزیده‌اند. وجود نسخ، تشابه و صعوبت، در برخی از آیات قرآن، نمایانگر نقش بسزای تأویل در فهم باطن آیات است. در میان تفاسیر قرآنی، محور تفاسیر عرفانی بر تأویل استوار است.     این نوشتار ضمن اشاره به تاریخ تطوّر معنای لغوی تأویل، به بررسی مف...

محیی­ الدین بن عربی با نگاه رمزی و استعاری خود به عناصر طبیعی و هندسی، زمینه­ساز ظهور استعاره­ های وحدت­ وجودی در ادب فارسی شد. استعاره­ های دوگانة او که غالباً به ظهور کثرت از وحدت اشاره دارد، پس از وی به آثار شاعران و ادیبان عارف فارسی­ زبان راه یافت. نقطه و دایره یکی از این استعاره­ های دوگانه است که به تقابل و عینیت توأمان حق و خلق اشاره دارد. به این استعاره در آثار ابن­ عربی از وجوه گوناگون...

نبذه عن قاضی التحکیم روایه داود بن الحصین وقاضی التحکیم روی داود بن الحصین عن أبی عبد اللّه ×فی رجلین اتّفقا علی عدلین جعلاهما بینهما فی حکم وقع بینهما فیه خلاف فرضیا بالعدلین فاختلف العدلان بینهما ،عن قول أیّهما یمضی الحکم؟ قال: «ینظر إلی أفقههما وأعلمهما بأحادیثنا وأورعهما فینفذ حکمه ولا یلتفت إلی الآخر».(1) ولیس الموهم إلاّ قوله:فرضیا وقد عرفت وجهه. أضف إلیه أنّه جزء من روایه المقبوله، لأ...

درحکمت249 از مجموعه حکمت های منسوب به امیرالمؤمنین علیه السلام تعبیری درباره ی امام حسن علیه السلام نقل شده است که نیازمند بررسی ودقت است.این حکمت امام حسن را به گونه ای معرفی کرده است که در هنگامه ی سختی و پیش آمدهای ناگوار نمی تواند مددکار ویاری رسان جبهه ی حق باشد.چنین گفتاری با جایگاه امامت درشیعه هماهنگی ندارد.در این مقاله مستندات این حکمت در منابع مختلف شناسایی شده و پس از توضیح مفردات آن...

با توجّه به رهنمودهای پیشوایان دینی و اندیشه در آموزه ها و باورهای دینی، برای رسیدن به سعادت دنیوی و اخروی، و کمال نهایی راهی جز خودشناسی و خودسازی نیست. در این پایان نامه ابعاد این دو موضوع، از منظر امام علی ? با تأکید بر کتاب غرر الحکم، مورد پژوهش قرار گرفته است. خودشناسیبهمعنای ایناستکهانسانپس از طی مراحل تهذیب نفس،هویت واقعیخویش را پرتویازروحالهی بیابد و خودسازی به معنای عاری شدن از همه رزای...

استطیع ان الخص البحث بصوره موجزه بما یلی : اولا ً: إن بیان ماهیه الشیء وموضوعه, أمر مهم جدا فی إلحاق الحکم علیه فالاحکام تصب علی الموضوع , ومن خلال البحث عرفنّا الغناء لغه واصطلاحا وعرفاً , واتضح کما سنعرف من خلال مطاوی البحث , انه صوت مکیف بکیفیه معینه , سواء بکیفیه مطربه او مرجّعه او ملحّنه أو غیره . ثانیا ً: تطرقت بصوره موجزه لمعنی اللهو وحکمه , لتلازمه الوثیق بالغناء من جهه الحرمه . ثالثا ً: ا...

پژوهش حاضر ، تبیین و بررسی مفاهیم و اصطلاحات عرفانی با بسامد بالا ، در اشعار پایداری قیصر امین پور، سید حسن حسینی و مقایسه آن ها با اصطلاحات و مفاهیم عرفانی علامه حسن حسن زاده آملی است . مسأله اصلی این پژوهش بررسی جایگاه اصطلاحات عرفانی :"وحدت وجود " ، "انسان کامل " ، "معرفت نفس" ، "عشق" و " می " در اشعار شاعران نامبرده است که به روش تحلیل محتوا انجام گرفته است. حسن زاده آملی به پیروی ابن عرب...

کثرت گرایی که در مفهوم عام خود در مقابل انحصارگرایی است، به شاخه های بسیاری تقسیم می گردد که یکی از آنها کثرت گرایی در نجات است؛ به این معنا که نجات اخروی، فقط شامل حال پیروان یک دین نیست و از گستردگی و شمول، برخوردار است. این معنا، در فلسفه دین تبلور پیدا کرده است و در متون عرفانی قدیم کمتر با این وضوح بدان پرداخته شده است؛ با وجود این در کلام عارفان مسلمان می توان عباراتی یافت، که از نجات پیر...

محی الل ین عربی یکی از بزرگان محرفان اسلامی است که وی را پدر عرفان اسلامی نیز گفته اند. ه ژ در سال ٦٣٨ )_ .ق( وفات یافت و تقریبا همه عرفای بعد از وی از آثار او متاثر بوده اند . محی الدین مانند سایر عرفای سنی مذهب به فقه اهل سنت عمل می کرد ٠ است ولی مطالعه آثار وی بیانگر تفکر شیعی اوست. به طوریکه به امامت اهل بیت علیهم السلام به کرات در جای جای کتاب عظیم خودیعنی فتوحات مکیه اشاره کرده. است و نیز...