مولانا محمّد بن حُسام خوسفی (تولد: 782 یا 783 هجری ق، وفات: 874 یا 875 هجری ق)، از جمله شاعرانی است که دست توانایی در شعر و شاعری به خصوص حماسه دینی داشته است. خاوران نام? او مبتنی بر 22500 بیت، در بحر متقارب در ذکر مبارزات حضرت علی بن ابی طالب(ع) و جنگاوریهای او در سرزمین خاوران است که از بهترین نمونه های حماسه دینی در ادب فارسی می باشد. وجود جنبه های قوی حماسی و دینی و پیوند عمیق بین حماسه و مس...

منظومه‌ی حماسی - مذهبی خاوران‌نامه‌ی ابن حسام خوسفی، در سال 830 ه.ق سروده و تصاویر و تذهیب نسخه، کار «فرهاد نقاش» دانسته شده است. نگارگر با به تصویر درآوردن این اثر ادبی، دایره دلالت‌های آن را گسترش داده و لایه‌های معنایی جدیدی بر آن افزوده است. مسئله‌ای که مطرح می‌شود این است که چه لایه‌های معنایی آشکار و پنهانی در نگاره‌های خاوران‌نامه وجود دارد. از این‌رو ضروری می‌نماید که این گنجینه‌ی هنری ...

ابن حسام خوسفی از شاعران قرن نهم هجری است که "خاوران‌نامه" را در شرح دلاوری‌ها و جنگ‌های حضرت علی(ع) و یارانش به شیوه و سبک شاهنامه‌ی فردوسی سروده است. او در این منظومه تنها به بیان داستان بسنده نکرده و در جای‌جای آن به نشر و اشاعه مفاهیم دینی و اخلاقی همت گماشته و برای تبیین این مفاهیم از قرآن بسیار بهره برده که این خود بیانگر اشراف وی به این کتاب آسمانی است. در لابه‌لای اشعار وی می‌توان مباحث...

خاوران‏نامه‏ی ابن حسام خوسفی که یک منظومه‏ی حماسی- دینی است، در اواخر قرن نهم هجری قمری توسط فرهاد -نقاش شیرازی- و چند تن از شاگردانش به تصویر درآمده است. نگاره‌های این کتاب متعلق به مکتب شیراز دوره ترکمانان است و با وجود نگاره‌های بسیار ساده و بی‌پیرایه، نکاتی فنی و دقیق در رنگ‌بندی و نگارگری آن رعایت شده که این موضوع موجب شده است تصاویر این کتاب، بدیع و دارای ارزش هنری باشد. در این مقاله پس ا...

در ریخت شناسی (morphology) تأثیر محتوا بر ساختار و شکل ظاهری آثار و نیز تأثیر ساختمان اثر بر محتوا و مضمون مورد بررسی قرار می گیرد. ساختار هر اثر ارتباط تنگاتنگی با مضمون آن دارد به طوری که هر مفهومِ خاص در قالبی خاص گنجانده می شود. خاوران نامه، از حماسه های دینی قدیم شیعه است که موضوع اصلی آن داستان هایی است که از سفرها و حملات حضرت علی(ع) به سرزمین خاوران به همراهی مالک اشتر و ابوالمحجن و جنگ ...

این مقاله، پژوهشی بینارشته ای در قلمرو هنر نگارگری و  ادبیات تطبیقی است. نقد کهن­الگویی (archetype)،  رویکردی تلفیقی و میان­رشته ای است که بر پایة مطالعات علومی چون روان­شناسی، انسان شناسی، تاریخ ادیان و تاریخ تمدن، به تحلیل متون می­پردازد. در این جستار با این دیدگاه، به تطابق نبرد خیر و شر و نمودهای آن درکهن الگوها، با تمرکز بر "شاهنامة فردوسی" و "خاوران­نامه­ی ابن حسام خوسفی" پرداخته شده­است....

عشق و علاقه به تشیع و به ویژه حضرت علی (ع) در فرهنگ ایرانی به شکل های مختلف تجلی یافته است و خلق آثاری که قهرمانان آن بزرگ مردانی نظیر علی (ع) هستند به نوعی برگرفته از همان مهر و علاقه ی راستین است. هنرمندان و حامیان شیعی مذهب نیز که زمینه های مختلف هنری و فرهنگی را جایگاهی مناسب برای ابراز عقاید و باورهای خود یافتند به کمک عناصر و نماد هایی که برگرفته از عقاید و باورهای شیعی است آثاری خلق کردن...

هرچند صاحب نظران تعریف دقیق و صریحی از سبک و سبک شناسی ادبی به دست نداده اند امّا با نگاهی کلّی می توان آن را به عنوان روشی خاص برای ادراک و بیان افکار به وسیلۀ الفاظ و واژه ها تعبیر کرد. در تحلیل سبکی یک متن عناصر آن مشخّص و سپس پیوند و تأثیر متقابل آنها بررسی می شود. دراین مقاله به بررسی سبک شناسانه گروهی از آثار ادبی با عنوان «حماسه های دینی» پرداخته می شود. از آنجا که هر اثر ادبی ضمن برخورداری...

پژوهش‌های سنتی در عین آنکه نارسا، پراکنده و فاقد مبانی نظری می‌باشند، در واقع جایی هستند که ادبیات به طور انتزاعی مورد مطالعه و بررسی قرار می‌گیرد. در این شکل از مطالعه دیدگاهی تجویزی و گونه­ای از باید و نبایدها درباره ادبیات مطرح می‌شود. پژوهش‌گران ادبی با ورود نظریه پژوهش‌های ادبی جنبه‌های گوناگون ادبیات را مورد بررسی قرار داده و با بکارگیری آن، آن‌ها را از مقام نظر به عمل آورده‌اند. فایده ای...

چکیده : خاوران نامه یکی از کتاب های شعر حماسی است به سبک شاهنامه فردوسی، که قرن نهم ه.ق و بر اساس زندگی و جنگ های حضرت علی(ع) توسط ابن حسام خوسفی بیرجندی سروده شده است. این کتاب در مدت کوتاهی پس از سروده شدن به دست نگارگری به نام فرهاد تصویر نگاری گردیده که از بررسی نگاره ها و تصاویر آن سادگی و خلوص ویژگی های سبک نگارگری شیراز مشهود می باشد. این پژوهش که اساس آن بررسی دوازده نگاره از خاوران ن...