از عقلانیت دولت تا دولت عقلانی: مبانی عقلانیت دولت در اندیشه سیاسی مدرن از هابز تا هگل

پایان نامه
  • وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه تهران
  • نویسنده کمال پولادی
  • استاد راهنما محمد رضوی
  • تعداد صفحات: ۱۵ صفحه ی اول
  • سال انتشار 1377
چکیده

از زمانی که هابز لویتان را نوشت تا زمانی که هگل نشان داد که لویتان چیزی جز اراده مشترک شهروندان نمی تواند باشد اندیشه سیاسی راه درازی را طی کرد که موضوع چونی و چرایی دولت نیروی محرک اصلی آن بود. در تمام طول این تحول تاریخی در قلمرو اندیشه پرسش اصلی فلسفه سیاسی این بود که دولت چیست چرا وجود دارد به چه صورت آمده است ، چرا باید از آن اطاعت کرد و چگونه باید آن را سامان داد؟ مسئله قدرت دولت و حقوق مردم که همواره از مسائل اصلی اندیشه سیاسی بوده است در این هنگام که بشر بی باکانه می کوشید همه چیز را به مدد عقل بشری بسنجد و به محک عقل بشری بزند وجه خاصی به خود گرفت . پرسش از چونی و چرایی دولت و جایگاه عقل در آن که به موضوع عقلانیت دولت تعبیر شده است موضوع اصلی این رساله است . اما قصد نگارنده این رساله آن نیست که به گشت و گذار در دنیای گسترده بحثهای مربوط به نظریه دولت بپردازد. آنچه این رساله متعرض اثبات آن است این مدعاست که اندیشه مربوط به چونی و چرایی دولت را می توان به مثابه پروژه واحدی به شمار آورد که از هابز تا هگل سیر معینی را پیموده است که طی آن بشر توانسته است در عرصه اندیشه در باب دولت بر بیگانگی با خود قایق آید و در نهایت دریابد که دولت چیزی نیروی مشترک او نمی تواند باشد. به عقیده نگارنده اندیشه سیاسی مدرن در باب وجه عقلانی دولت با تکیه بر عقل بشر و با تکیه بر مبانی تازه نخستین بار توسط هابز در پیکریک دستگاه فلسفی بزرگی آغاز شد و با منطبق درونی خود راهی را پیمود که صرف نظر از پیدایش نظریه های متفاوت و گاه متعارض و تشعب به شاخه های مختلف در کلیت خود به سوی غایتی که همانا پیدا کردن عقلانی ترین راه سازماندهی جامعه است ره سپرده است . جستجوی دینامیسم درونی این سیر فرازمند مسئله این رساله است . (اراده عقلانی) در نظریه هگل انتهای یک سیر تکاملی دراز در قلمرو اندیشه سیاسی است که طی آن نظریه دولت پس از گذر از آزموه های (راده مطلق) هابز، (اراده اکثریت) لاک (اراده همگانی)بنتام (اراده عمومی) روسو (راده اخلاقی) کانت به سر منزل خود آگاهی رسیده است . هر یک از این آموزه ها که به سهم خود دستاورد بزرگی در سیر اندیشه سیاسی محسوب می شود ضمن آنکه تجلیات گوناگون از خود بیگانگی اندیشه را باز می نماید متضمن منازل مهمی در گذر به نظریه اراده عقلانی و دولت هگل به شمار می رود. به این ترتیب این رساله منازلی را که آزموده (اراده مطلق) هابز تا (اراده عقلانی) هگل طی کرده است با تکیه بر منطق درونی سیر اندیشه دنبال می کند. تاکنون نظریات اندیشمندان مختلف طی این دوره به صورت جدا از هم و نامرتبط و حتی متعارض با یکدیگر بررسی شده است . نگارنده بر آن است که سیر اندیشه از هابز تا هگل را به صورت یک کل یگانه مورد بررسی قرار دهد و مقدم بر هر چیز ضمن کشف قانونمندی درونی تکامل اندیشه مربوط به دولت الگوی عالیترین شکل سازماندهی دولت را به منزله نتیجه منطقی سیر تکامل اندیشه معرفی کند.

برای دانلود 15 صفحه اول ابتدا ثبت نام کنید

ثبت نام

اگر عضو سایت هستید لطفا وارد حساب کاربری خود شوید

منابع مشابه

عقلانیت سیاسی در اندیشه توماس هابز جان لاک ژان ژاک روسو و تاثیر آن بر تکوین نوع نظام های سیاسی

در تمام طول تحول تاریخی در قلمرو اندیشه سیاسی ، همه اندیشمندان و فلاسفه خواهان عقلانی کردن سیاست بوده اند. عقلانی کردن دولت و سیاست فرآیندی جمعی و نیازمند گسترش شبکه ارتباطات ذهنی و استدلالی است. منظور از عقلانی شدن سیاست ،گسترش گفتگو به جای اجبار است. شاخص اصلی عقلانی شدن سیاست و دولت را می توان بطور کلی در گسترش عرصه عمومی جامعه به عنوان عرصه چند ذهنی و افسون زدایی از سیاست و محل برخورد ان...

رابطه دین و دولت در نظام فلسفی هگل

پس از آنکه آدمی پای به عالم هستی نهاد، همزمان دو مقوله مهم و اساسی به نام دین (یا ماوراء طبیعت) و دولت (طبیعت یا دنیا) توجه وی را به خود واداشت. از آن به بعد، این دو موضوع و دامنه شمول هریک از این مقولات مهم ترین مباحثی بوده اند که در طول اعصار و قرون متمادی همواره محل نزاع و اختلاف بشر بوده است. این نزاع و درگیری ها در طول تاریخ دارای سه صورت کلی بوده است: واگرایی و معاندت کامل دین و دولت؛ هم ...

متن کامل

الگوهای نظری مناسبات دین و دولت در جمهوری اسلامی ایران

چکیده رساله حاضر با بهره گیری از روش شناسی انتقادی مبتنی بر کُنش ارتباطی به تبیین مناسبات دین و دولت در دوره جمهوری اسلامی می پردازد. بر این اساس هم الگوهای رسمی و غیررسمی مناسبات دین و دولت را مورد نقد و بررسی قرار می دهد و هم در الگوی مطلوب خود با عنوان «تعامل دائمیِ دین و دولت در حوزه عمومی» از نظریه کُنش ارتباطی بهره می گیرد. نظریه کُنش ارتباطی انسجام اجتماعی را فارغ از نگرش تک ساحتی مورد توج...

15 صفحه اول

ماکس وبر و احیای حاکمیت سیاسی در عصر سلطۀ عقلانیت ابزاری

  در دورۀ مدرن، دولت همچون سایر شئون زندگی تحت سلطۀ روزافزون عقلانیت ابزاری قرار گرفته است که بازتاب آن را در نفوذ دیوان‌سالاری به حوزة اهداف سیاسی می‌توان مشاهده کرد.. ماکس وبر از طریق پژوهش در بنیادهای تاریخی و فلسفی دولت مدرن و ارائۀ فرم سیاسی دولت دموکراتیک، در پی اصلاح محدودیت‌های به‌وجودآمده برای اعمال حاکمیت سیاسی ملت آلمان بود. به باور او، سلطة دیوان‌سالاران بر حوزة اهداف سیاسی را م...

متن کامل

کثرت گرایی حقوقی در الهیات مسیحی و تأثیر آن بر آغاز شکل گیری حقوق مدرن

وحدت گرایی در مبنای اعتبار قواعد در نظام حقوق دینی، بدین معنا که فقط ارادۀ الهی، مبنا و منشأ التزام آوری قواعد حقوقی باشد، نظام حقوق دینی را از واقع گرایی یا عقلانیت تجربی و همچنین از گزاره های برآمده از عقلانیت متافیزیکی انسان گرایانه و در کل از مبناها و منشأهای رقیب، مصون نگه می دارد. در این صورت عقلانیت فطری، ارادۀ دولت و عرف، نقشی جز منبع قاعدۀ حقوقی نخواهد داشت. کثرت گراییِ حقوقی به معنای پ...

متن کامل

ذخیره در منابع من


  با ذخیره ی این منبع در منابع من، دسترسی به آن را برای استفاده های بعدی راحت تر خواهید کرد

دانلود 15 صفحه اول

برای دانلود 15 صفحه اول ابتدا ثبت نام کنید

ثبت نام

اگر عضو سایت هستید لطفا وارد حساب کاربری خود شوید

پست های جدید
{@ post.title @}
{@ post.author_name @} {@ post.publish_date|hmn @}

{@ post.summary|truncate @}