بررسی تاثیر برنامه ریزی حمل و نقل دریایی در کاهش دموراژ بنادر تخلیه

برخورداری از شبکه حمل و نقل پویا، هماهنگ و سازمان یافته یکی از معیارهای اصلی سنجش میزان توسعه یافتگی جوامع در جهان امروز محسوب می شود و بر این مبنا جامعه ای که از شبکه حمل و نقل کارآمدتری برخوردار باشد واجد رشد و توسعه فراگیرتر بشمار می آید. اهمیت شبکه حمل و نقل در ساختار اجتماعی اقتصادی و حتی سیاسی جوامع امروز به اندازه ای است که کارشناسان و اهل فن آن را زیربنای توسعه پایدار و همه جانبه هر جامعه می دانند. به لحاظ اهمیت مساله حمل و نقل و نقش آن در اقتصاد ملی هر کشور، تقریبا اکثر کشورها نسبت به این موضوع توجه خاصی نشان داده و در جهت سهولت و انجام بهتر آن همواره در تلاش بوده اند. از جمله مسائلی که در این زمینه همواره توجه مسئولان و برنامه ریزان حمل نقل را به خود معطوف داشته همانا مساله کاهش هزینه ها، بخصوص کاهش هزینه های ناشی از معطلی کشتی ها (دموراژ) است . اگر شبکه حمل و نقل را بطور کلی به عنوان یک سیستم در نظر بگیریم که وارده آنرا کشتی، کالا، اسکله ها، پرسنل، تجهیزات ، راهها، گمرکات ، قطار و کامیون تشکیل دهند، عملیات مختلف تخلیه کالا و انبارداری کالاهای تخلیه شده و بالاخره بارگیری و حمل آن به داخل کشور در درون این سیستم انجام می شود و نهایتا صادره آنرا کالاهای حمل شده به داخل کشور تشکیل می دهند. این سیستم دارای سیستم های فرعی می باشد که صادره یکی بعنوان وارده دیگری است . مثلا کشتی بعنوان یک سیستم فرعی صادره آن به صورت کالا در بندر تخلیه می شود و بندر نیز آن را به انبار منتقل می کند که انبار نیز خود به عنوان یک سیستم فرعی عمل نموده و صادره آن، کالا به کامیون و راهها می باشد و چون این عملیات بصورت خط زنجیر انجام می شود وجود اخلال در یکی از سیستمهای فرعی موجب اخلال در سیستم های فرعی دیگر شده و نهایتا اخلال در کل سیستم بوجود می آید. بطوریکه اگر بنادر ظرفیت کافی جهت پهلوگیری و تخلیه کشتی ها نداشته باشند. کشتی ها منتظر نوبت می مانند، همچنین اگر وسایل حمل جهت حمل کالاهای وارداتی به بنادر به اندازه کافی موجود نباشد کالاها در انبارهای بنادر انباشته شده و موجب تاخیر در تخلیه کشتی ها شده و منجر به دموراژ می گردد.