پیوند نقاشی ایران با فرهنگ عامه (از قرن نهم ه.ق. تا اواخر قاجار)

پرداختن به آثار نقاشان ایرانی در قرن نهم ه.ق. می تواند جذاب باشد، چرا که به فرهنگ عامه توجه نمودند و از آن تاثیر پذیرفتند. تاثیرپذیری از محیط خود، باورها و اعتقادات دینی و غیردینی، زندگی روزمره، نوع لباس و آداب و رسوم، همگی مبین آن است که نقاشان ایران و فرهنگ عامه پیوند درونی برقرار کرده اند و در این راستا، شناخت و تطابق بین هنرمند و فرهنگ عامه - بخصوص در گذشته - می تواند جالب توجه باشد. هنرمند نقاش ، علاوه بر تاثیرپذیری از محیط و توجه به زندگی مردمی به آئین و مذهب خود و آنچه دین اسلام به آن ارج نهاده است ، یکسره دل می نهد. نگارگر ایرانی به پیرامون دین خود که اساسا معنویت است ، احترام می گذارد، با سنت شکنی مخالف و با اشاعه و گسترش آن موافق است . او اثرش را موافق با طبیعت طرح نمی کند، بلکه هنری همسان، موازات با طبیعت طرح کرده و در آن به تفکر و عبادت می پردازد. نقاشی را به نقش های هندسی بکر و زیبا مزین می کند تا با جاذبه های تزئینی مردم هم آوا شود. نقشهای غیرهندسی را در عناصر هندسی و ریاضی گونه قرار می دهد و به زیبائی هر چه تمام بین آنها رنگهای خالص و ناب می گذارد. طبیعت را به ساده ترین و عمیق ترین شکل - حتی ساده تر از آنچه در روزمره زندگی خود می بیند - انتزاع می کند و از زمان و مکان مادی فراتر می برد. در ترکیب بندی از زندگی روزمره ایده گرفته و بخوبی در اثر تصویری جای می دهد و هوشیارانه، فرهنگ معنوی عامه را مدنظر دارد. هنرمند نگارگر، تلاش دارد هنرمند مردمی باشد، هیچگاه بر جایگاه رفیعی نمی نشیند تا همگان او را تحسین کنند. ایده های او برگرفته از باورهاست و برای اثبات حقانیت شخص خود دفاع نمی کند، برپای نگاره ها امضا ندارد و امانت خود را ارج نهاده سینه به سینه با تفاخر تمام اشاعه می دهد.