ساختار وزارت در عهد غزنوی بر پایه ی تاریخ بیهقی

زیر بنایی از سازمان اداری دوره ی غزنوی و خصوصاً منصب وزارت در دوره ی غزنویان را می توان در دوره ی برمکیان، سامانیان، عبّاسیان، دیالمه و حتّی ساسانیان پیدا کرد. در این رساله به بررسی ساختار وزارت در عهد غزنویان بر پایه ی تاریخ بیهقی پرداخته شده و رساله به دو بخش تقسیم شده است: بخش اوّل، دیوان وزارت در چهار فصل و بخش دّوم، وزارت در تاریخ بیهقی در هفت فصل به رشته ی تحریر در آمده است. اصلی ترین موضوع های مطرح شده در این رساله به این شرح است: در بخش اوّل، وزارت و سابقه ی آن در تاریخ سیاسی ایران در قبل و بعد از اسلام، کسب شایستگی قبل از وزارت، آداب و مراسم انتصاب وزیر، هم چنین موقعیّت، وظایف و القاب وزیر، سرانجام وزیران در تاریخ بیهقی و مزایا و خطرات وزارت مورد بررسی قرار گرفته است. در بخش دوّم، نظام اداری ایران باستان، نظام اداری پس از اسلام، ساختار نظام اداری غزنویان، وزیر دربار (حاجب بزرگ)، وزارت خانه ها (سایر دیوان ها)، وزیرگونه ها و وزیر حاکم شهر (کدخدا)، بر اساس استنادهایی از تاریخ بیهقی آمده است. در پایان پژوهش، این نتیجه به دست آمد که ساختار سیاسی وزارت در عهد غزنوی نه تنها ریشه در نظام های اداری قبل از خود دارد که در تشکیلات اداری دوران بعد نیز ریشه دوانده است و دیگر این که وزارت در تاریخ بیهقی تنها مربوط به وزیر دیوان وزارت نمی گردد؛ بلکه نمودهای دیگری نیز دارد که در بخش دوّم پژوهش به آن ها اشاره شده است.