مقایسه ی پارامتر های زیستی بید سیب زمینیphthorimaea operculella zeller (lepidoptera: gelechiidae) روی ارقام مختلف سیب زمینی در شرایط آزمایشگاهی

بید سیب زمینی،(zeller) (lepidoptera: gelechiidae) phthorimaea operculella به عنوان یکی از مهم-ترین آفات خسارت زای محصول سیب زمینی (solanum tuberosum l.) در انبار ها و مزارع در نواحی گرمسیری و نیمه گرمسیری می باشد. آگاهی از ویژگی های زیستی این آفت روی ارقام مختلف سیب زمینی، می تواند در معرفی ارقام نسبتا حساس یا غیر حساس نسبت به حمله این آفت مفید باشد. لذا این تحقیق با هدف تعیین و مقایسه ی پارامتر های زیستی و جدول زندگی آن روی برگ و غده ی ارقام مختلف سیب زمینی انجام شد. پارامترهای زیستی این آفت داخل اتاقک رشد با شرایط دمای 1 ± 24 درجه ی سانتی گراد و رطوبت نسبی 5 ± 65 درصد و دوره ی نوری 14 ساعت روشنایی و 10 ساعت تاریکی روی 10 رقم سیب زمینی شامل آگریا، آگاتا، آلمیرا، آریندا، بانبا، فیانا، مارفونا، راموس، ساتینا و ولوکس مورد بررسی قرار گرفت. پارامتر های جدول زندگی و تولید مثل با استفاده از معادلات کری و روش جک-نایف محاسبه شدند. مقادیر پارامتر های بدست آمده روی ارقام مورد آزمایش سیب زمینی در نرم افزار spss تجزیه ی آماری شدند. طولانی ترین طول دوره ی رشد نابالغی روی برگ های رقم مارفونا (47/29 روز) و روی غده های مربوط به رقم آگریا (51/30 روز) بدست آمد. بیشترین درصد تلفات مراحل نابالغی بید سیب زمینی (تخم تا حشره ی کامل) روی برگ رقم آگریا (92/55) و غده ی رقم مارفونا (40/59 درصد) بدست آمد. بیشترین وکمترین مقدار نرخ ذاتی افزایش جمعیت (rm) بید سیب زمینی به ترتیب روی برگ رقم آریندا برابر 107/0 و برگ رقم مارفونا 080/0 ماده/ماده/روز بدست آمد. همچنین این پارامتر روی غده ی رقم بانبا (130/0 ماده/ماده/روز) بیشترین و روی غده ی رقم مارفونا (090/0 ماده/ماده/روز) کمترین مقدار را داشت. کمترین مقدار نرخ خالص تولید مثل (r0) روی رقم مارفونا و به ترتیب برابر 06/13 روی برگ و 81/14 روی غده بود و بیشترین مقدار آن نیز روی برگ رقم آریندا (81/23) وغده ی رقم راموس (22/60) مشاهده شد. مقادیر پارامتر های تولید مثل، اختلاف معنی داری بین برگ و غده ی ارقام مختلف سیب-زمینی نشان داد. کمترین مقدار نرخ خالص باروری، نرخ خالص زادآوری، نرخ ناخالص باروری، نرخ ناخالص زادآوری، میانگین تعداد تخم گذاشته شده و تعداد تخم زادآور گذاشته شده توسط هر ماده در هر روز روی برگ و غده ی رقم مارفونا مشاهده شد. مقایسه ی برگ و غده ی ارقام مختلف سیب زمینی بر اساس هر یک از پارامتر های زیستی، نشان دهنده ی وجود اختلاف معنی داری بین برگ و غده ی این ارقام بود. بر اساس این نتایج بید سیب زمینی عملکرد نسبتاً پایینی روی برگ و غده ی رقم مارفونا داشته و در نتیجه این رقم در مقایسه با سایر ارقام مورد آزمایش نسبت به این آفت مقاوم تر بوده و می توان از این رقم در قالب یک برنامه ی مدیریت تلفیقی استفاده کرد.