مدل ریاضی واسنجی خودکار روش تجربی کاهش سطح با استفاده از الگوریتم جامعه مورچگان

روش کاهش سطح یکی از رایج ترین روش های تجربی برای تعیین توزیع رسوبات در مخازن می باشد. در این روش مخازن از نظر هندسی به چهار نوع تقسیم بندی می شوند. برای هر یک از چهار نوع مخزن پارامترهایی ارائه شده است که بر اساس تعداد محدودی مخزن بدست آمده است و به این دلیل پیش بینی این روش را با خطای زیادی همراه است. با تعیین پارامترهای مناسب در مخازنی که در حال بهره برداری می باشند و عملیات هیدروگرافی در آنها حداقل یکبار انجام شده باشد، می توان به دقت قابل قبولی دست یافت و به اصطلاح روش را واسنجی کرد. هدف از این پژوهش واسنجی روش تجربی کاهش سطح با استفاده از الگوریتم جامعه مورچگان می باشد. به همین منظور دو برنامه کامپیوتری بر اساس اصول حاکم بر روش تجربی کاهش سطح به عنوان شبیه ساز و الگوریتم جامعه مورچگان به عنوان بهینه ساز در محیط متلب تهیه شد. در مدل تهیه شده ضرایب روش کاهش سطح به عنوان متغیر تصمیم و مجذور میانگین مربعات خطا به عنوان تابع هدف در نظر گرفته شده است. مدل تهیه شده پارامترهای روش تجربی کاهش سطح را برای هر مخزن بنحوی تعیین می کندکه بیشترین تطابق بین مقادیر حجم رسوب محاسباتی و اندازه گیری شده بدست آید. سپس با ترکیب این دو برنامه، مدل شبیه سازی- بهینه سازی واسنجی خودکار تهیه شد. مدل تهیه شده برای سد مخزنی کرج در ایران و سد های آلتوس ، کابالو و گلندو در آمریکا که دارای حداقل سه دوره اطلاعات هیدروگرافی می باشند بکار برده شد. با کاربرد دو دوره اطلاعات واقعی می توان ضرایب بهینه برای یک مخزن را بدست آورد. به منظور صحت سنجی مدل تهیه شده، با استفاده از ضرایب بدست آمده در دوره واسنجی توزیع رسوب در دوره دیگری انجام و نتایج با مقادیر واقعی مقایسه شد. نتایج نشان داد کاربرد مدل، افزایش قابل ملاحضه ای را در دقت روش کاهش سطح در دوره های واسنجی و صحت سنجی دارد.